Khó huy động vốn ở mức trần quy định
Thực hiện yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), các ngân hàng đã công bố lãi suất huy động ở mức trần 14%/năm và duy trì từ trước Tết Nguyên đán đến nay. Mặt bằng lãi suất trong gần 2 tháng qua được các nhà băng “cào bằng” cho tất cả các kỳ hạn từ ngắn - dài ở mức trần này.
Tuy nhiên, qua trao đổi với ĐTCK, một số ngân hàng cho biết, khó có thể huy động được nguồn tiền nhàn rỗi với mức lãi suất trần nói trên. Đáng chú ý là sau động thái điều chỉnh mạnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng của NHNN vừa qua, đồng tiền nhàn rỗi có xu hướng dịch chuyển dần sang ngoại tệ và vàng. Những người đang có tiền nhàn rỗi sẽ cân đong kỹ hơn trước khi chọn kênh bỏ vốn, nhất là khi lạm phát tháng 1 tăng 1,74% và dự báo tháng 2 này sẽ không thấp hơn mức trên. Do đó, huy động vốn tiền đồng của nhà băng trở nên khó khăn hơn cả thời điểm trước Tết.
Tổng giám đốc một ngân hàng cổ phần cho biết, trong bối cảnh thị trường hiện nay khó có thể thu hút được một khoản vốn nhàn rỗi lớn với lãi suất 14%/năm. Tâm lý mặc cả lãi suất của khách hàng gửi tiền cũng chưa chấm dứt, trong khi nhu cầu huy động vốn của ngân hàng khá lớn nên cuộc cạnh tranh thu hút vốn từ đó trở nên gay gắt hơn.
Trên thực tế hiện nay, nếu có món tiền gửi hơn 1 tỷ đồng, người gửi tiền có thể dễ dàng mặc cả mức lãi suất vượt trần 14%/năm với các nhà băng.
Trong những ngày sau Tết Nguyên đán, các ngân hàng đã ồ ạt khuyến mãi cho người gửi tiết kiệm với kỳ vọng đón làn sóng trở lại của dòng tiền nhàn rỗi như những năm trước. Song theo các nhà băng, áp lực tỷ giá và giá vàng khiến huy động vốn tiền đồng rất khó khăn. Tình trạng hai lãi suất thực chất vẫn tồn tại.
Theo số liệu của NHNN, tổng số dư tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng trên cả nước đến ngày 21/1/2011 giảm 2,46% so với tháng trước; trong đó, số dư tiền gửi VND giảm 4,12% và số dư tiền gửi ngoại tệ tăng 4,43%. Còn đầu tư cho nền kinh tế tính đến ngày 21/1/2011 tăng 0,43% so với tháng trước; trong đó, đầu tư bằng VND giảm 0,09% và đầu tư bằng ngoại tệ tăng 2,37%.
Khó huy động vốn và chi phí đầu vào tăng là lý do khiến các nhà băng chưa thể điều chỉnh lãi suất cho vay thỏa thuận bằng tiền đồng. Trong khi đó, mục tiêu của Chính phủ và NHNN là từng bước kiểm soát lạm phát để tạo điều kiện giảm lãi suất.
Trước Tết Nguyên đán, nhiều dự báo cho rằng, lãi suất có khả năng sẽ giảm trong quý II/2011. Thế nhưng, lãnh đạo các ngân hàng cho biết, với tình hình này lãi suất khó có thể kỳ vọng giảm cho đến quý III. “Không thể giảm lãi suất cho vay xuống dưới 18 - 19%/năm khi chi phí đầu vào phải trả cho khách hàng vượt mức trần, vì như thế sẽ bị lỗ”, đại diện một ngân hàng nói.
Trong khi đó, người cần vốn cũng phải “gồng mình” chịu áp lực lãi suất, vì không thể đóng băng hoạt động trong thời gian quá dài. Hiện lãi suất cho vay thỏa thuận đối với tiền đồng được áp dụng tại các ngân hàng quy mô dao động khoảng 17 - 19%/năm và 18 - 20%/năm ở ngân hàng nhỏ áp dụng cho khách hàng DN.
Ngay cả ACB là một trong những ngân hàng có nguồn vốn dồi dào trên thị trường, nhưng ông Đỗ Minh Toàn, Phó tổng giám đốc ngân hàng này cũng cho hay, đối với khách hàng DN, ACB áp dụng mức lãi suất cho vay tiền đồng bình quân cao nhất 18%/năm và rất ít khách hàng được chọn lọc để hưởng lãi suất dưới mức này. Vì theo ông Toàn, nếu cắt giảm thêm lãi suất cho vay sẽ khó bù đắp chi phí đầu vào.
Một điều đáng quan tâm hơn trên thị trường tín dụng hiện nay là dù mặt bằng lãi suất đang đè nặng người vay, nhưng không hẳn khách hàng nào cần vốn cũng được nhà băng đáp ứng. Nguyên nhân là do nguồn vốn huy động ngày một eo hẹp.
Để tránh áp lực lãi suất thỏa thuận tiền đồng, nhiều DN đã chuyển hướng sang vay ngoại tệ khiến lãi suất tiết kiệm ngoại tệ ngày một tăng, tạo thêm áp lực cho tiền gửi VND. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Trung Thành, Giám đốc Khối khách hàng DN VietBank, các DN sử dụng vốn vay bằng ngoại tệ cần có giải pháp cân đối nguồn ngoại tệ trả nợ và dự phòng cho biến động thị trường về tỷ giá và lãi suất. Tại VietBank, ông Thành cho biết, khi cho DN vay vốn bằng ngoại tệ, Ngân hàng đều tư vấn cho khách hàng các giải pháp dự phòng.
Lãi suất khó giảm như kỳ vọng
Mặc dù chủ trương đưa ra là tiến tới giảm lãi suất cho vay, nhằm tháo gỡ những khó khăn cho các DN. Tuy nhiên, các nhà băng cho rằng, trước áp lực huy động vốn hiện nay, khả năng lãi suất khó sớm giảm như kỳ vọng.
Tổng giám đốc TrustBank, ông Trần Sơn Nam cho rằng, trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2011 đã được Quốc hội thông qua, GDP năm 2011 dự kiến tăng 7 - 7,5%, lạm phát cả năm tăng không quá 7% so với năm 2010, mục tiêu tăng trưởng tín dụng ở mức 23%, thì lãi suất hạ nhiệt là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, theo đánh giá của ông Nam, trong thời gian trước mắt, tình hình lạm phát còn cao cũng ảnh hưởng đến việc hạ lãi suất, nên có thể phải đến cuối quý II hoặc đầu quý III/2011, lãi suất trên thị trường mới có thể hạ nhiệt.
TS. Lê Thẩm Dương, Trưởng khoa Quản trị - Kinh doanh, Trường đại học Ngân hàng TP. HCM cho rằng, mục tiêu kiểm soát lạm phát ở mức 7% trong năm 2011 là không hề dễ dàng. Theo ông Dương, dù việc điều chỉnh tỷ giá vừa qua không tác động nhiều đến lạm phát, do trước đó mức tỷ giá thực khá cao đã được giao dịch và tính vào giá cả hàng hóa, song với áp lực lạm phát tăng cao trong những tháng trước, sau Tết Nguyên đán thì trước mắt lãi suất chưa thể giảm xuống mức kỳ vọng và có thể phải đến hết quý II mới có thể hy vọng vào điều này.
Trên thực tế, để kiểm soát lạm phát thì tăng lãi suất để hút bớt tiền trong lưu thông là một trong những giải pháp được cho là hữu hiệu. Nhưng theo các chuyên gia, lãi suất cao không thể đổ lỗi hết cho lạm phát mà còn phụ thuộc vào cung - cầu vốn trên thị trường cũng như khả năng cung ứng tiền của NHNN. Trong khi đó, hiện các ngân hàng nhỏ rất khó tiếp cận được nguồn vốn giá rẻ của NHNN, vì thiếu các loại giấy tờ có giá để thế chấp như ngân hàng lớn. Do đó, cuộc đua lãi suất để thu hút nguồn tiền nhàn rỗi ở thị trường 1 càng nóng.
Phân tích của CTCK Rồng Việt (DVSC) cho rằng, với áp lực lạm phát còn cao, đồng USD lên giá mạnh và lãi suất USD giữ ở mức cao, vàng tăng giá trở lại thì nếu lãi suất VND không đủ cao sẽ khó thu hút tiền gửi tiết kiệm. Mặt khác, tuy nhu cầu cho vay những tháng đầu năm không cao, nhưng nhu cầu này sẽ tăng dần. Cùng với đó, nếu áp lực lạm phát ngày càng lớn, cho dù NHNN có giảm lãi suất cơ bản thì các NHTM vẫn phải tìm cách duy trì một mức lãi suất huy động cao để thu hút vốn. Vì vậy, DVSC cho rằng, cho dù vẫn còn có khả năng giảm lãi suất trong vài tháng tới, mức giảm sẽ không lớn và tác động thực tế khó có thể kéo dài.