Tại sao ông Michael Woodford vừa ngồi vào chiếc ghế CEO còn chưa ấm chỗ đã lại bị sa thải đột ngột và chóng vánh đến như vậy?
Người Nhật rất hiếm khi đề bạt người nước ngoài vào vị trí lãnh đạo chóp bu này. Trước Michael Woodford, ông Carlos Ghosn, quốc tịch Pháp gốc Brazil được mời về làm CEO Tập đoàn sản xuất ô tô Nissan; hay ông Howard Stringer, quốc tịch Mỹ gốc Anh về nắm quyền điều hành Tập đoàn điện tử Sony. Nếu 2 ông này là tướng mới toanh, thì ông Michael Woodford đã có thâm niên 30 năm làm việc cho Olympus . Dù là người nước ngoài, không thể hiểu nhiều chuyện đến “chân tơ kẽ tóc”, song những việc lớn ở Công ty, ông đều nắm khá vững. Chính vì thế, vừa mới lên chức CEO, trong thẩm quyền của mình, ông quyết tâm “làm sạch ngôi nhà Olympus” bằng việc làm rõ những vụ thiếu minh bạch về tài chính trước đây.
Trước hết, ông công bố bản báo cáo của Tập đoàn kiểm toán quốc tế PricewaterhouseCoopers liên quan đến thương vụ Olympus mua lại Gyrus Group PLC (có trụ sở ở Anh) với giá hơn 2 tỷ USD vào năm 2008.
Theo thông lệ quốc tế, chi phí tư vấn cho các vụ mua lại và sáp nhập (M&A) chỉ dao động ở mức 1 đến 5% tổng giá trị của thương vụ, song ở vụ này, Olympus trả phí tới 52,8 triệu yên (687 triệu USD), tức là gần bằng 1/3 giá trị thương vụ là rất bất bình thường.
2 đơn vị tư vấn được hưởng khoản phí trên là AXES America ở Mỹ và Axam Investments Ltd, đăng ký hoạt động ở đảo Cayman Islands (đã mất tăm từ năm 2010).
Ông Michael Woodford đã đưa ra tài liệu này và yêu cầu ông Tsuyoshi Kikukawa, Chủ tịch Olympus từ chức ngay lập tức. Ông Tsuyoshi Kikukawa đã “phản pháo” bằng việc triệu tập khẩn cấp cuộc họp ban lãnh đạo bất thường và tại đây, quyết định cách chức CEO đã được nhanh chóng thông qua. Cũng dễ hiểu, bởi Michael Woodford là người nước ngoài duy nhất trong số 15 vị trong Ban lãnh đạo Olympus .
Tiếp sau đó, Yoshiaki Yamada, người phát ngôn của Olympus giải thích lý do của quyết định trên là vì: “ông Michael Woodford không tìm được tiếng nói chung với lãnh đạo, nên tạo ra khoảng ngăn cách. Điều này khó tạo được sự đồng thuận trong ban lãnh đạo, gây cản trở cho việc ra quyết định”.
Yoshiaki Yam cũng khẳng định: “Tất cả các vụ M&A của Olympus đều được thực hiện theo đúng các quy định về kế toán, qua các bước, thủ tục, quy trình thích hợp”.
Ông Michael Woodford tuyên bố với báo giới: “Đã đến lúc phải mổ xẻ toàn diện, cắt đi cái ung nhọt để Olympus phát triển lành mạnh và bền vững. Có tôi hoặc không có tôi, toàn bộ Ban lãnh đạo Olympus phải ra đi hết”.
Như vậy, ngày 1/10, ông Michael Woodford bắt đầu đảm nhiệm chức CEO, thì ngày 13/10, ông đã bị sa thải.
Ngay lập tức, giới đầu tư và thị trường đã phản ứng gay gắt với quyết định sa thải CEO của Olympus, khi ngày 14/10, giá cổ phiếu của Olympus giảm ngay 22%. Tại phiên giao dịch ngày 21/10, giá cổ phiếu của Olympus tại Sở GDCK Tokyo đã tụt xuống mức 1.323 yên/cổ phiếu, giảm tới hơn 45% trong vòng 1 tuần, khiến giá trị vốn hoá thị trường bị mất tới 4 tỷ USD. Hiện giá trị vốn hoá thị trường của Olympus ước đạt 4,9 tỷ USD.
Các cổ đông của Olympus, trong đó có tới 20% là cá nhân, tổ chức nước ngoài đã phản ứng rất dữ dội. Tập đoàn Bảo hiểm nhân thọ Nippon Life Insurance Co. (Nhật Bản) và Harris Associates L.P. (Mỹ), 2 cổ đông lớn nhất của Olympus đã yêu cầu Tập đoàn phải trả lời cho các cổ đông rõ về những điều thiếu minh bạch liên quan đến việc trả phí trên. Harris Associates yêu cầu Ủy ban Chứng khoán Nhật Bản tiến hành điều tra độc lập cáo buộc này. Được biết, do khoản tiền chi phí trên trả thông qua Chi nhánh Olympus tại Anh, nên các cơ quan chức năng của Anh chắc chắn sẽ vào cuộc.
Cuối tuần qua, thêm một thông tin bất lợi nữa cho Olympus, khi báo chí Nhật đăng tin 3 vụ M&A khác có tổng trị giá 73,2 tỷ yên (956 triệu USD) mà trong vài năm gần đây, Olympus đã bỏ ra để mua lại 3 công ty nhỏ ở Nhật Bản là News Chef Co Ltd (chuyên sản xuất đồ dùng gia đình như bát, đĩa có thể sử dụng với microwave); Altis Co Ltd (xử lý chất thải y tế) và Humalabo Co Ltd. (bán đồ mỹ phẩm trực tuyến). Đây đều là đầu tư ngoài ngành, kém hiệu quả, với số tiền và chi phí tư vấn cũng rất cao.
Nhiều nhà phân tích nhận xét, ý định của ông Michael Woodford thì rất tốt, song ông làm chưa đúng cách, chưa đúng thời điểm thích hợp, nên phản tác dụng.
Lãnh đạo Olympus đã trị ông vì tội “vạch áo cho người xem lưng”. Nhưng chuyện mập mờ, khuất tất về tiền nong kiểu này ở một công ty đại chúng thì không thể tồn tại lâu dài. Và càng không thể chỉ “đóng cửa bảo nhau” mà xong được.