Thật ra, vấn đề chống rửa tiền trên TTCK đã được đặt ra từ đầu năm 2007, thời điểm TTCK Việt Nam đang sôi động. Tại thời điểm đó, trả lời báo giới bên lề Diễn đàn đầu tư Việt Nam thường niên năm 2007, nguyên Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phùng Khắc Kế đã cảnh báo việc rửa tiền tham nhũng qua TTCK. Ông Kế cho rằng, thực tế có một lượng tiền không nhỏ hình thành từ tiền thất thoát hoặc tham nhũng. Và hoàn toàn có khả năng nguồn tiền này chảy vào TTCK rồi lại rút ra sau khi đã "tắm gội" sạch sẽ.
Về các quy định pháp lý chế tài hoạt động rửa tiền, Việt Nam đã có Nghị định 74/2005/NĐ-CP về chống rửa tiền, nhưng theo Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), không thể chống rửa tiền hiệu quả nếu như thiếu luật chống rửa tiền theo đúng thông lệ quốc tế.
Trong một động thái mới nhất liên quan đến vấn đề này, trung tuần tháng 11 vừa qua, Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCK) đã có buổi làm việc với Đoàn đánh giá của châu Á - Thái Bình Dương về công tác phòng chống rửa tiền tại Việt Nam, cụ thể trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK.
Ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế - UBCK, Thành viên Ủy ban Phòng chống rửa tiền quốc gia cho biết, theo quyết định của Thống đốc NHNN, UBCK là thành viên trong Ban công tác phòng chống rửa tiền do Phó thống đốc NHNN làm Trưởng ban. Đồng thời, Luật Chứng khoán và các văn bản hướng dẫn dưới luật cũng có những quy định chi tiết được xây dựng theo hướng đáp ứng các yêu cầu được đề ra trong bản 49 khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền (FATF).
Cụ thể, Luật Chứng khoán quy định, giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký trading-code với Trung tâm Lưu ký chứng khoán về tên tài khoản, số hộ chiếu… Quy định này giúp cơ quan quản lý xác định rõ thông tin chủ tài khoản, nhà đầu tư sở hữu và giao dịch chứng khoán.
Về hoạt động thực tế của UBCK, ông Cảnh cho biết, cơ quan này đã thành lập Tổ công tác phòng, chống rửa tiền, tổ này có nhiệm vụ tiếp nhận, phân tích, xử lý các thông tin, tài liệu từ các đơn vị trong Uỷ ban, tổng hợp và cung cấp cho các cơ quan có thẩm quyền theo quy định; làm đầu mối phối hợp với các cơ quan, tổ chức trong việc thực hiện các hoạt động trong khuôn khổ chương trình phòng, chống rửa tiền của Việt Nam.
Thanh tra UBCK cũng có quyền tổ chức thanh, kiểm tra đối với các tổ chức thuộc đối tượng quản lý của Uỷ ban khi có những giao dịch liên quan tới rửa tiền theo đề nghị của Trung tâm Thông tin phòng, chống rửa tiền hoặc các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Chống rửa tiền trên TTCK vẫn là một lĩnh vực khá mới mẻ và việc tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia phát triển là rất cần thiết. Được biết, trong thời gian qua, UBCK có nhiều hoạt động hợp tác và trao đổi thông tin với các cơ quan quản lý về chứng khoán và TTCK tại các nước trong khu vực và trên thế giới như Cơ quan Giám sát tài chính Hàn Quốc (FSC), Ủy ban Giám quản Trung Quốc (CSRC), Ủy ban Chứng khoán Malaysia (SC), Cơ quan Quản lý tiền tệ Singapore (MAS), Cơ quan Dịch vụ tài chính Anh (FSA)… Tuy nhiên, với thực tế luồng vốn gián tiếp đang chiếm một tỷ trọng không nhỏ với đa dạng đối tượng nhà đầu tư trên TTCK Việt Nam, việc hợp tác này cần được nâng tầm theo hướng trao đổi thông tin mang tính chất cảnh báo về các đối tượng có khả năng (hoặc đã bị phát hiện) rửa tiền đa quốc gia trên TTCK, chứ không chỉ đơn thuần là các hoạt động học hỏi kinh nghiệm như hiện nay.
Mặc dù vậy, ông Cảnh cũng cho rằng, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền quốc gia, các bên cùng có lợi và được thực hiện theo quy định của pháp luật Việt Nam, trên cơ sở bảo đảm hoạt động bình thường về kinh tế, đầu tư; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức...
Thực tế, hoạt động rửa tiền nói chung và trên TTCK nói riêng là một loại tội phạm có quan hệ đến rất nhiều hoạt động tội phạm khác và liên quan đến nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội. Do đó, để thực hiện có hiệu quả hoạt động phòng, chống rửa tiền, cần có một cơ chế hợp tác năng động giữa các các cơ quan chức năng. Với lĩnh vực chứng khoán, theo ông Cảnh: "Trong thời gian tới, UBCK và NHNN sẽ ký kết biên bản hợp tác toàn diện trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền".