Hải Phòng khẳng định khát vọng trở thành trung tâm kinh tế biển và đổi mới sáng tạo hàng đầu

Sáng 11/6, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với UBND TP. Hải Phòng tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Lý luận, thực tiễn và kinh nghiệm Hải Phòng”.

Tham dự Hội thảo có khoảng 200 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương; các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý; đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Hoàng Minh Cường, Phó chủ tịch UBND TP. Hải Phòng cho biết: Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, TP. Hải Phòng xác định rõ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải thực sự trở thành nền tảng, động lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trong giai đoạn mới.

Đồng thời, đây cũng là cơ sở để thành phố thúc đẩy phát triển kinh tế số, chính quyền số, xã hội số; nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công; phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, logistics thông minh, kinh tế biển hiện đại và xây dựng đô thị thông minh.

Một trong những yêu cầu quan trọng hiện nay là phải chuyển mạnh tư duy phát triển khoa học và công nghệ từ “quản lý lĩnh vực” sang “kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo”; từ hỗ trợ đơn lẻ sang thúc đẩy liên kết giữa nghiên cứu – ứng dụng – thị trường; lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo; lấy nhu cầu thực tiễn của phát triển kinh tế - xã hội làm định hướng cho hoạt động nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ.

Đối với Hải Phòng, điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thành phố đang tập trung phát triển các lĩnh vực có tiềm năng và lợi thế như: kinh tế biển, logistics, công nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học biển, chuyển đổi số, năng lượng sạch và đô thị thông minh.

Trong giai đoạn tới, Hải Phòng tập trung xây dựng nền kinh tế có hàm lượng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng cao; thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng khoa học công nghệ vào quản trị, sản xuất và đời sống xã hội; từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có tính liên kết cao giữa Nhà nước, viện trường, doanh nghiệp và thị trường.

“Hải Phòng xác định rõ rằng, mục tiêu cuối cùng của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là tạo ra giá trị kinh tế mà còn phải phục vụ con người, nâng cao chất lượng quản trị và phát triển xã hội bền vững”, ông Hoàng Minh Cường nhấn mạnh.

Phát biểu đề dẫn, ông Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết: Hội thảo được diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt quan trọng khi cả hệ thống chính trị đang nỗ lực triển khai Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với một trong những định hướng quan trọng là: “xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.

Theo ông Lê Văn Lợi, đây không chỉ là một yêu cầu về chính sách phát triển, mà còn là sự chuyển đổi căn bản về tư duy phát triển. Tư duy phát triển mới đòi hỏi chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển 100 năm của đất nước vào các mốc 2030 và 2045.

Từ đó, đã đặt ra yêu cầu cao đối với cả nước cũng như với từng địa phương: đó là phải tạo ra và duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh hơn, chất lượng hơn, bền vững hơn; trong đó nhiệm vụ tăng trưởng hai con số được đặt ra như một yêu cầu có tính đột phá.

"Nói cách khác, mô hình tăng trưởng truyền thống, dựa vào việc bổ sung không ngừng các yếu tố sản xuất, không còn dư địa cho việc duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Và bước vào giai đoạn phát triển mới, phải chuyển từ mô hình truyền thống sang mô hình tăng trưởng dựa vào tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu và năng lực quản trị hiện đại", ông Lợi cho biết thêm.

Hội thảo gồm hai phiên làm việc chính. Phiên thứ nhất với chủ đề “Những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo” tập trung trao đổi các vấn đề lý luận và thực tiễn về mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; kinh nghiệm phát triển của Hải Phòng; các cơ chế, chính sách và điều kiện bảo đảm cho tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Phiên thứ hai với chủ đề “Đột phá về thể chế chính sách và gợi ý cho Hải Phòng” được tổ chức theo hình thức tọa đàm bàn tròn với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý nhằm trao đổi, đề xuất các giải pháp về thể chế, chính sách, phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển thành phố trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, Hội thảo đã nhận được 50 bài tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, đại diện các cơ quan nghiên cứu, đào tạo và quản lý nhà nước ở Trung ương và địa phương. Các tham luận được chuẩn bị công phu, tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, kết hợp giữa nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và tham chiếu kinh nghiệm quốc tế, qua đó cung cấp thêm nhiều luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ quá trình hoạch định chính sách phát triển.

Đại diện Sở Tài chính Hải Phòng cho biết, để hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố công nghiệp hiện đại, trung tâm logistics quốc tế và trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng Bắc Bộ, chính sách tài chính cần được đổi mới mạnh mẽ hơn nữa theo hướng kiến tạo phát triển, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, huy động tối đa nguồn lực xã hội và lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo.

Với vai trò là cơ quan tham mưu tổng hợp về tài chính - ngân sách, Sở sẽ tiếp tục chủ động nghiên cứu, đề xuất và tổ chức thực hiện các cơ chế, chính sách tài chính phù hợp nhằm huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của thành phố trong giai đoạn mới.

Các ý kiến trao đổi tại Hội thảo đã thảo tập trung làm rõ ba nhóm vấn đề lớn. Thứ nhất, phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của mô hình phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời chia sẻ những kinh nghiệm quốc tế và xu hướng phát triển mới đang diễn ra trên thế giới.

Thứ hai, đánh giá thực trạng, tiềm năng, lợi thế cạnh tranh cũng như những cơ hội và thách thức đặt ra đối với Hải Phòng trong quá trình xây dựng các động lực tăng trưởng mới.

Thứ ba, đề xuất nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện thể chế, chính sách; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy chuyển đổi số; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả quản trị phát triển trong bối cảnh mới.

Phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo, ông Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng hàng đầu của tăng trưởng và phát triển.

Trong bối cảnh các động lực truyền thống như khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ hay mở rộng đầu tư theo chiều rộng đang dần bộc lộ những giới hạn, tri thức, công nghệ, dữ liệu và năng lực đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quyết định đối với năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng của mỗi quốc gia, địa phương.

Các tham luận tại Hội thảo đều cho thấy đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới. Đối với Hải Phòng, đây vừa là cơ hội để phát huy các lợi thế sẵn có, vừa là điều kiện để hình thành các động lực tăng trưởng mới, tạo bước phát triển đột phá và nâng cao vai trò là một cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Đổi mới sáng tạo chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được đặt trong một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, có tính liên kết và khả năng lan tỏa cao. Theo đó, bên cạnh vai trò kiến tạo và dẫn dắt của Nhà nước, cần thúc đẩy mạnh mẽ sự tham gia của doanh nghiệp, các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo và cộng đồng xã hội.

Trong hệ sinh thái đó, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm của hoạt động đổi mới sáng tạo, là chủ thể trực tiếp ứng dụng, hoàn thiện và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu. Việc tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, đào tạo và sản xuất; thúc đẩy chia sẻ tri thức, dữ liệu và nguồn lực sẽ góp phần nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, tạo ra những động lực phát triển mới và bền vững hơn cho địa phương.

“Những kết quả nghiên cứu và trao đổi tại Hội thảo cho thấy Hải Phòng đang đứng trước cơ hội thuận lợi để bứt phá trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics hiện đại, đổi mới sáng tạo và kinh tế biển hàng đầu của khu vực phía Bắc và cả nước. Đây không chỉ là kết quả của những lợi thế về vị trí địa kinh tế, hệ thống cảng biển, hạ tầng công nghiệp và kết nối vùng, mà còn được tạo dựng từ tầm nhìn phát triển, quyết tâm đổi mới và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của thành phố trong những năm gần đây”, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, để hiện thực hóa mục tiêu đó, Hải Phòng cần tiếp tục phát huy hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù; đẩy mạnh chuyển đổi số trên tất cả các lĩnh vực; chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, tăng cường năng lực nghiên cứu, dự báo và tư vấn chính sách phục vụ công tác quản lý, điều hành và hoạch định chiến lược phát triển. Bên cạnh đó, việc chủ động huy động, kết nối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và các đối tác trong nước, quốc tế sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo dựng những lợi thế cạnh tranh mới và mở rộng không gian phát triển cho thành phố.

Những điều kiện, tiềm năng và cơ hội đang có cho thấy Hải Phòng hoàn toàn có cơ sở để trở thành một cực tăng trưởng năng động, một trung tâm đổi mới sáng tạo và phát triển hiện đại, đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng và đóng góp ngày càng quan trọng vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Thanh Sơn
baodautu.vn