Lộ trình vẫn chưa phù hợp
Theo hướng dẫn, các TCTD có tỉ lệ dư nợ cho cho vay kinh doanh CK ở mức dưới 3% đến 1.7.2007 (ngày Chỉ thị 03 có hiệu lực thi hành) thì thực hiện đúng quy định của Chỉ thị 03.
Đối với các TCTD có tỉ lệ dư nợ cho vay kinh doanh CK ở mức 3% trở lên thì thực hiện việc thu hồi nợ và giảm dư nợ, chậm nhất đến ngày 31.12.2007 phải đảm bảo tỉ lệ ở mức dưới 3% tổng dư nợ. Việc xây dựng lộ trình như vậy có thể được xem là giải pháp làm giảm áp lực đối với TCTD và TTCK.
Theo ông Nguyễn Danh Trọng - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ: "Với lộ trình này, từ nay đến hết năm các NH căn cứ vào tỉ lệ này vẫn cứ tiếp tục cho vay. NH nào cho vay vượt thì thu nợ nhiều hơn cho vay. Các NH cũng sẽ xem xét các mức độ rủi ro mà cho vay, chẳng hạn như vay mua suất CP Bệnh viện Bình Dân như vừa rồi là "chết".
Tuy nhiên, theo ý kiến của một TGĐ NHTMCP, lộ trình như vậy vẫn chưa phù hợp với thực tiễn. Các NH cho vay kinh doanh CK thường ký hợp đồng tín dụng với khách hàng các kỳ hạn 3 tháng, 6 tháng và cao nhất là 12 tháng. Từ thời điểm 1.7 đến 31.12.2007 chỉ còn 6 tháng, vậy những hợp đồng 12 tháng sẽ giải quyết thế nào? Nếu đơn phương chấm dứt hợp đồng là NH bội ước với khách hàng.
Bình luận khác từ một chuyên gia của NHNN cũng cho rằng nên có lộ trình phù hợp với hoạt động tín dụng của các NH, có thể kéo dài hơn, thậm chí đến năm rưỡi. Nếu ép lộ trình sẽ gây khó khăn về thanh khoản cho một số NH đã vượt mức cho vay kinh doanh CK quá cao vì những NH này lại thường là các NH nhỏ, quản trị rủi ro hạn chế.
Vẫn siết việc ứng trước tiền bán
Điểm mới trong văn bản là làm rõ giới hạn 3% không áp dụng đối với các đối tượng: CTCK, TCTD, người lao động trong Cty nhà nước mua cổ phần lần đầu khi chuyển thành Cty cổ phần. Tuy nhiên điểm khá "thất vọng" là dư nợ cho vay vẫn tính cả việc ứng trước tiền đối với khách hàng đã bán CK.
Theo ý kiến phản hồi của nhiều NĐT, đây là quy định quá chặt chẽ. Với các quy định hiện tại, các CTCK quản lý toàn bộ tài khoản của NĐT. Với giao dịch bán, sau khi đã bán thành công thì chắc chắn 3 ngày sau tiền sẽ về tài khoản và CTCK "con" có thể cắt trả nợ trả cho NH "mẹ" và mức rủi ro gần như không có.
Nếu tính cả loại cho vay này vào mức khống chế sẽ gây ra nhiều hạn chế. Thứ nhất, việc "cộng gộp" này sẽ làm tăng đáng kể mức dư nợ cho vay vì hầu như CTCK trực thuộc nào cũng cung cấp dịch vụ này.
Thứ hai, mức độ linh hoạt trong giao dịch của NĐT giảm xuống vì quy định T+3 thực chất là T+4 vì TTCK chỉ hoạt động buổi sáng. Thứ ba, các CTCK và NH cũng bị hạn chế cung cấp một dịch vụ đem lại tiện ích cho khách hàng.
Liên quan đến hoạt động giám sát nhằm đảm bảo tính thực thi của chỉ thị, tại văn bản hướng dẫn, NHNN đã yêu cầu các TCTD rà soát lại chính xác số dư nợ tính đến ngày 30.6.2007 và báo cáo lên NHNN trước ngày 10.7.2007.
Công tác báo cáo sẽ được tiến hành định kỳ hàng tháng để thanh tra NHNN tiến hành đánh giá tình hình cho vay. Thanh tra NHNN cũng sẽ thường xuyên giám sát chặt chẽ đối với TCTD có tỉ lệ dư nợ cho vay kinh doanh CK so với dư nợ của TCTD đó từ 10% trở lên.
Ông Nguyễn Danh Trọng - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ: Chỉ thị 03 không bất ngờ
Việc công bố hạn mức 3% cho vay đầu tư CK không phải là đột ngột vì NHNN đã cảnh báo nhiều về việc người dân sử dụng vốn tín dụng chơi CK và cảnh báo các NH về cho vay đầu tư CK.
Ngoài việc vay chính thức để đầu tư CK còn nhiều hình thức vay và sử dụng sai mục đích rất khó kiểm soát. NHNN cũng đã quy định hệ số rủi ro đối với cho vay đầu tư CK ở mức cao nhất là 150%. Qua theo dõi của NHNN, tỉ lệ cho vay chung là chưa vượt quá 3%, hiện đạt khoảng 2,5%. Có 12 NH cho vay vượt quá 3% và mức bình quân là 7%. Đặc biệt có một số ít NH cho vay 30-40% và lại tập trung vào những NH nhỏ, mới chuyển đổi.
Nếu các NH không vượt mức 3% và lo ngại rủi ro thì tôi cho tỉ lệ này là hợp lý. Khi ban hành chỉ thị này NHNN cũng đã tham khảo ý kiến và được nhiều NH, Bộ Tài chính ủng hộ. Không phải NHNN nhằm lúc thị trường đi xuống mới ban hành chỉ thị mà đã có sự cảnh báo từ trước.
Chỉ thị này cũng không phải chỉ áp dụng cho hiện tại mà còn hướng tới hiệu lực lâu dài. Nhiều ý kiến cho rằng CK chưa bao giờ sụt giảm quá 50% thị giá nhưng đó là chưa xảy ra chứ không phải không xảy ra. Mặt khác, rủi ro lớn hơn là CK mất tính thanh khoản, tức là rủi ro 100% như thị trường OTC hiện nay. N.H ghi
Dư nợ cho vay và chiết khấu giấy tờ có giá để đầu tư, kinh doanh CK gồm:
- Cho vay và chiết khấu giấy tờ có giá đối với CTCK.
- Cho vay có cầm cố bằng CK và/hoặc đảm bảo bằng tài sản khác đối với khách hàng sử dụng vốn vay để mua các loại CK với mục đích đầu tư ngắn hạn và/hoặc dài hạn.
- Cho vay ứng trước tiền đối với khách hàng đã bán CK và sử dụng vốn vay để mua CK.
- Cho vay đối với khách hàng để bổ sung tiền thiếu khi lệnh mua CK được khớp.
- Chiết khấu giấy tờ có giá đối với khách hàng để sử dụng số tiền chiết khấu mua CK.
- Các khoản cho vay và chiết khấu giấy tờ có giá dưới các hình thức khác mà khách hàng sử dụng vốn vay để mua CK.
Khái niệm CK được hiểu theo khoản 1, điều 6 Luật CK, kể cả CP của Cty đại chúng theo quy định tại khoản 1 Điều 25 Luật CK.