“Hạ nhiệt” trong ngắn hạn
Nhiều ngân hàng đã đồng loạt giảm lãi suất từ tháng 4/2026, sau cam kết với Ngân hàng Nhà nước. Theo đó, lãi suất huy động giảm phổ biến từ 0,5-1,5%/năm cho các kỳ hạn dài, thay vì neo ở mức 9-10%/năm trước đó.
Chủ tịch Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng cho hay, mặt bằng lãi suất huy động đã giảm, các ngân hàng sẽ cố gắng đảm bảo ổn định lãi suất từ nay đến cuối năm. Vietcombank đã phối hợp cùng các ngân hàng quốc doanh khác để duy trì lãi vay thấp cho khách hàng.
Về phía cơ quan quản lý, Ngân hàng Nhà nước liên tục đưa ra các giải pháp nhằm hỗ trợ cho các ngân hàng thương mại, mục đích làm sao không xảy ra cuộc đua lãi suất huy động vốn.
Còn theo ông Từ Tiến Phát - Tổng giám đốc ACB, những bất ổn địa chính trị gần đây rõ ràng có ảnh hưởng đến hoạt động của ngành ngân hàng Việt Nam nói chung và ACB nói riêng.
Tuy nhiên, việc kiểm soát lạm phát quanh mức 4,5% vẫn khả thi, trong khi tỷ giá đã tăng hơn 1%. Dù vậy, năm nay, tỷ giá có thể được kiểm soát ở mức tăng không quá 3% và cơ quan quản lý có đủ công cụ để điều hành.
“Về lãi suất, thời gian qua có xu hướng tăng, nguyên nhân đến từ chênh lệch cung - cầu vốn trên thị trường, cũng như nhu cầu huy động của các ngân hàng. Bên cạnh đó, yếu tố tâm lý từ các biến động địa chính trị cũng tác động đến người gửi tiền và thị trường nói chung. Việc lãi suất huy động tăng có thể ảnh hưởng đến mặt bằng lãi suất cho vay trong thời gian tới. Tuy vậy, ACB tin rằng, Ngân hàng Nhà nước sẽ có các giải pháp phù hợp để kiểm soát cả lãi suất huy động và cho vay”, ông Phát nói.
Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước cho biết, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu tăng cao, tạo áp lực lên lạm phát của các quốc gia.
Trong khi đó, nhu cầu vốn trong nước là rất lớn để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Điều này đặt ra nhiều thách thức đối với công tác điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng.
Đại diện Ngân hàng Nhà nước cũng cho hay, thời gian qua xuất hiện tình trạng một số ngân hàng thương mại cạnh tranh trong huy động vốn, qua đó đẩy mặt bằng lãi suất huy động cũng như cho vay tăng lên.
Bởi vậy, trong thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến lãi suất tiền gửi - cho vay, việc công bố lãi suất cho vay trên trang thông tin điện tử của ngân hàng, từ đó có giải pháp điều hành chính sách tiền tệ phù hợp, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng.
Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước sẽ tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện của ngân hàng đối với chủ trương, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về lãi suất tiền gửi và cho vay; xử lý nghiêm hành vi vi phạm trong hoạt động huy động vốn và cấp tín dụng của các ngân hàng.
Trước đó, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã trực tiếp chỉ đạo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước phải có các biện pháp điều hành, điều tiết thị trường để ổn định cả mặt bằng lãi suất huy động và cho vay.
Khó giảm sâu
Tổng giám đốc VPBank - ông Nguyễn Đức Vinh cho biết, tình hình thanh khoản trong quý I/2026 có thể nói là tương đối căng thẳng, cộng với tăng trưởng tín dụng cao, dẫn đến động thái tăng lãi suất huy động của hầu hết các ngân hàng.
“Chúng tôi vẫn đánh giá rằng, xu hướng lãi suất cao sẽ còn duy trì một thời gian ngắn nữa, trước khi giảm dần từ đầu quý III/2026. Cuộc họp đầu tiên của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước với lãnh đạo các ngân hàng diễn ra vào tháng trước đã thể hiện một quyết tâm rất cao, chủ trương của Chính phủ là sẽ bình ổn lãi suất thị trường”, ông Vinh nói và chia sẻ thêm, với những biện pháp kịp thời của Ngân hàng Nhà nước cùng sự đồng lòng của các ngân hàng, lãi suất huy động sẽ sớm giảm trở lại, tạo điều kiện để giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ cho nền kinh tế.
Nhiệm vụ của cơ quan quản lý là phải cân bằng giữa mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng. Không thể hy sinh sự ổn định vĩ mô chỉ để cứu một ngành, nhưng cũng không thể để lãi suất quá cao làm “nghẹt thở” doanh nghiệp.
Ông Lê Quang Trung - Giám đốc Khối Nguồn vốn và Ngoại hối VIB nhận định, ngay từ đầu năm 2026, thị trường kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ giảm lãi suất khoảng 2 lần trong năm nay, song trước mắt khó giảm.
Dòng vốn quốc tế có xu hướng quay lại Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh lĩnh vực công nghệ tại đây đang thu hút mạnh dòng tiền. Thực tế, 3 tháng đầu năm, khối ngoại đã rút ròng hơn 30.000 tỷ đồng khỏi thị trường Việt Nam. Điều này tạo áp lực lên tỷ giá, buộc Việt Nam phải duy trì mức lãi suất đủ hấp dẫn để giữ dòng vốn.
“Chúng tôi dự báo tỷ giá có thể tăng khoảng 3-5% trong năm 2026, với áp lực lớn nhất trong 9 tháng đầu năm. Còn về mặt bằng lãi suất trong nước, hiện nay, một số ngân hàng nhỏ và tầm trung huy động vốn với lãi suất cao, chạm ngưỡng hoặc vượt 9%/năm cho các kỳ hạn dài 12-13 tháng. VIB tập trung vào nền tảng khách hàng và hệ sinh thái sản phẩm để thu hút tiền gửi bền vững. Tỷ lệ huy động từ thị trường 1 (khu vực dân cư và tổ chức kinh tế) duy trì ở mức 70-80%”, ông Trung nói và cho biết thêm, VIB chủ động đa dạng hóa nguồn vốn, không phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường trong nước.
Trong năm nay, VIB có kế hoạch huy động khoảng 1 tỷ USD từ thị trường quốc tế chia làm 2 giai đoạn, mỗi giai đoạn huy động khoảng 500 triệu USD.
Theo dự báo của ông Trung, lãi suất trong nước sẽ tiếp tục chịu sức ép trong quý II và quý III, trước khi ổn định dần từ đầu quý IV/2026. Áp lực hiện nay chủ yếu đến từ chênh lệch giữa tăng trưởng huy động và cho vay.
Tuy nhiên, trong khoảng 3-6 tháng tới, khi mặt bằng lãi suất huy động còn duy trì ở mức cao, dòng tiền dân cư sẽ quay trở lại, giúp cân bằng hệ thống.
Về tỷ giá, áp lực lớn nhất sẽ dồn vào 9 tháng đầu năm 2026, sau đó hạ nhiệt dần khi các yếu tố bên ngoài ổn định hơn. Hiện chưa thấy yếu tố nào khiến lãi suất cho vay vượt khỏi khung kiểm soát.
PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP.HCM cho rằng, mặc dù các ngân hàng đồng thuận hạ lãi suất, nhưng thực tế, lãi suất cho vay vẫn là rào cản lớn. Đây là một bài toán cực kỳ khó cho Ngân hàng Nhà nước, bởi dư địa giảm không còn nhiều do 2 áp lực lớn: lạm phát và tỷ giá. Việt Nam đang đối mặt với rủi ro “nhập khẩu lạm phát” do biến động địa chính trị toàn cầu và giá năng lượng có xu hướng tăng cao.
Nếu giảm lãi suất quá mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp bất động sản thì sẽ lập tức gây áp lực lên tỷ giá và lạm phát. Nhiệm vụ của cơ quan quản lý là phải cân bằng giữa mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng. Không thể hy sinh sự ổn định vĩ mô chỉ để cứu một ngành, nhưng cũng không thể để lãi suất quá cao làm “nghẹt thở” doanh nghiệp.
Theo ông Huân, nếu mặt bằng lãi suất không hạ nhiệt, thanh khoản bất động sản sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Người dân sẽ ngại vay vốn để mua nhà, dù là để ở hay đầu tư, bởi rào cản lãi suất và áp lực trả nợ gia tăng.
Khi đầu ra tắc nghẽn (không bán được hàng), trong khi đầu vào là chi phí lãi vay và nợ gốc vẫn phải trả (do đòn bẩy cao), doanh nghiệp bất động sản sẽ đối mặt với khủng hoảng dòng tiền.
Để tránh kịch bản này, cần có chính sách hỗ trợ lãi suất có chọn lọc: Tập trung vào nhóm khách hàng có nhu cầu thực để duy trì thanh khoản cho thị trường. Các gói hỗ trợ ngắn hạn cần dành cho các doanh nghiệp có dự án khả thi nhưng đang tạm thời thiếu hụt dòng tiền.