Đây là lần đầu tiên, một văn bản pháp quy dưới dạng thông tư hướng dẫn được BTC tổ chức “trưng cầu dân ý”. Với động thái này, BTC kỳ vọng sẽ làm giảm tình trạng tiêu thụ thuốc lá nhập lậu, bảo vệ sản xuất trong nước và xa hơn nữa là bảo vệ sức khoẻ người tiêu dùng.
Theo Dự thảo, tem thuốc lá do BTC thống nhất phát hành, Tổng cục Thuế có trách nhiệm in, cấp đầy đủ, kịp thời cho DN nhập khẩu thuốc lá. DN nhận tem thuốc lá nhập khẩu tại cục thuế địa phương nơi DN đóng trụ sở. Căn cứ vào số lượng nhập khẩu theo hợp đồng ký với nước ngoài, DN được chỉ định nhập khẩu thuốc lá có công văn đề nghị cấp tem kèm theo văn bản của Liên bộ Thương mại - Công nghiệp cho phép được nhập khẩu; hợp đồng nhập khẩu gửi cơ quan thuế quản lý trực tiếp. Trong vòng 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được công văn, cơ quan thuế căn cứ vào số lượng tem đề nghị cấp, đối chiếu với số lượng ghi trong hợp đồng để cấp tem cho DN. Trường hợp DN nhập khẩu thuốc lá với số lượng lớn, chia làm nhiều lần trong năm thì căn cứ vào số lượng, DN có công văn đề nghị cấp tem cho cả lô hàng dự kiến nhập khẩu. Sau khi nhận tem, DN có trách nhiệm chuyển tem cho DN xuất khẩu bên nước ngoài để thực hiện dán tem tại nước ngoài. Thông báo và yêu cầu DN nước ngoài phải quản lý và sử dụng tem, thực hiện dán tem thuốc lá theo đúng quy định.
Cũng theo nội dung Dự thảo, DN nhập khẩu phải thực hiện báo cáo sử dụng tem và quyết toán số lượng tem đã được sử dụng với cơ quan thuế. Nếu DN nhập khẩu từng lần theo hợp đồng thì thời hạn báo cáo và quyết toán tem đã sử dụng là sau 10 ngày kể từ ngày hoàn thành thủ tục nhập khẩu. Nếu hợp đồng nhập khẩu số lượng lớn, chia làm nhiều lần trong năm thì DN phải báo cáo sử dụng tem theo quý (chậm nhất ngày mùng 5 của tháng đầu quý sau). Cuối năm dương lịch, chậm nhất đến hết ngày 31/01 năm sau, DN phải nộp quyết toán tem của năm trước. Sau khi đã quyết toán, nếu còn thừa, DN phải nộp lại số tem chưa sử dụng cho cơ quan thuế. Trường hợp có nhu cầu sử dụng tiếp, DN phải có công văn gửi cơ quan thuế kèm theo hợp đồng nhập khẩu. DN có trách nhiệm quản lý và quyết toán với DN nước ngoài nơi sử dụng tem về số lượng tem đã nhận, đã sử dụng, còn lưu giữ.
Dự thảo quy định, DN nhập khẩu, kinh doanh thuốc lá nhập khẩu không có tem dán theo quy định bị coi là hàng nhập lậu, bị xử phạt vi phạm hành chính và tịch thu toàn bộ số thuốc lá không có tem dán. Ngoài ra, tùy theo mức độ vi phạm, còn bị tạm đình chỉ kinh doanh hoặc tước giấy phép kinh doanh, đăng ký kinh doanh.
Hiện tại, thuốc lá điếu phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) 55% và sẽ được nâng lên 65% kể từ năm 2008 trở đi (bằng với thuế nhập khẩu xì-gà). Theo Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng, thuế suất thuế TTĐB đối với thuốc lá của Việt Nam nhìn chung là tương đương với các nước trong khu vực ( Singapore là 66%, Thái Lan là 75%), nhưng lại cao hơn rất nhiều so với Campuchia (10%).
TS. Emil Sunley, chuyên gia kinh tế cao cấp, nguyên phó Vụ trưởng Vụ Tài chính (Quỹ Tiền tệ quốc tế ) cho biết, trong khi hầu hết các nước ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã áp dụng thuế suất thuế TTĐB tuyệt đối đối với thuốc lá, thì Việt Nam vẫn thực hiện thuế suất tương đối (đánh theo tỷ lệ phần trăm nhất định trên giá trị). “Cách đánh thuế này sẽ khiến giá bán đã có thuế giữa thuốc lá có giá thành cao và thấp chênh lệch nhiều hơn. Điều này khuyến khích thuốc lá giá cao bị sản xuất lậu, buôn lậu hoặc làm giả”, TS. Emil Sunley nói.