Thực tế, lãi suất cho vay đã tăng lên 1,7 – 1,8%/tháng sau khi ngân hàng tăng lãi suất đầu vào. Vì vậy, để giảm áp lực trong hoạt động, đồng thời chia sẻ gánh nặng cho người vay vốn, ngân hàng đã tính đến phương án giảm lãi suất tiết kiệm. So với đầu tháng 2, hiện lãi suất huy động vốn trên thị trường đã giảm khoảng 0,1 – 0,2 điểm phần trăm. Lãi suất ở các kỳ hạn ngắn hạn 1 – 3 tháng có dấu hiệu giảm so với mức trần 12%/năm. Các thành viên của VNBA cũng đã thống nhất điều chỉnh lãi suất trong các kỳ hạn ngắn ngày còn 10,5%/năm, thay vì 12%/năm trước đó. Nếu gửi 100 triệu đồng (kỳ hạn 3 tháng) trong tháng trước người dân sẽ nhận được mức tiền lãi là 1 triệu đồng/tháng, nay chỉ còn khoảng 875.000 đồng/tháng.
Tổng giám đốc Eximbank, ông Phạm Văn Thiệt cho rằng, chính sách thắt chặt tiền tệ đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của các ngân hàng. Lãi suất huy động tăng cao, trong khi tỷ lệ dự trữ bắt buộc tiếp tục điều chỉnh thêm 1%, tăng lên 11%. Đối với tín dụng chứng khoán các ngân hàng chỉ được phép cho vay trên hạn mức 15 – 20% vốn điều lệ và cho vay bất động sản cũng đã nhanh chóng bị “siết” lại. Nguồn vốn khả dụng nhiều ngân hàng có thừa, nhưng không dám cho vay ra vì lo ngại có thêm một biện pháp thắt chặt tín dụng khác sẽ tiếp tục được ban hành.
Tuy nhiên, trong bối cảnh tốc độ lạm phát tiếp tục gia tăng và dự báo sẽ khó điều chỉnh giảm dưới hai con số trong năm nay thì việc điều chỉnh lãi suất tiền gửi của ngân hàng hiện nay người gửi tiền phải chịu lãi suất âm. Trong khi đó, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) ngày một tăng thêm (ở TP.HCM CPI tháng 3 đã tăng gần 20% so cùng kỳ năm ngoái). Từ thực tế này cho thấy, việc điều chỉnh lãi suất huy động vốn của ngân hàng trong bối cảnh hiện nay sẽ ảnh hưởng người gửi tiền, vì lãi suất không được đảm bảo thực dương.
Ông Lê Trọng Nhi, chuyên gia tài chính ngân hàng: Được nhưng chưa hợp lý
Việc các thành viên hiệp hội Ngân hàng bắt tay nhau giảm lãi suất là được, hay không được? Có thể nói là được trong bối cảnh có sự cạnh tranh không lành mạnh của một vài thành viên, và hiệp hội phải có tiếng nói để điều chỉnh. Nhưng trong bối cảnh nền kinh tế lạm phát tới 14 – 15%, thì việc bắt tay nhau ấn định mức lãi suất 11% là không hợp lý. Bởi chính sách vĩ mô nhà nước đang muốn hút tiền về, việc bắt tay nhau giảm lãi suất có nghĩa là làm bung tiền ra. Nếu tôi là người điều hành chính sách, tôi không đồng ý với cách làm này của hiệp hội Ngân hàng. Tất nhiên, nhà nước cần có những biện pháp khác nữa, chứ không thể chỉ yêu cầu các ngân hàng thương mại tìm cách hút tiền ra khỏi lưu thông.
Cách làm của hiệp hội Ngân hàng cũng có thể hiểu như một liên minh độc quyền ấn định giá, và cần có những tiếng nói khác như thị trường, dân chúng có chấp nhận hay không. Hiệp hội Người tiêu dùng trong nước phải có ý kiến nếu thấy nó gây phương hại đến quyền lợi của người tiêu dùng.
Ông Hồ Hữu Hạnh, giám đốc ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP.HCM: Giảm lãi suất là hợp lý
Để kiềm chế lạm phát, ngân hàng Nhà nước sẽ phải tiếp tục hạn chế cung tiền ra thị trường. Nhưng không phải vì thế mà các ngân hàng lại cạnh tranh thiếu lành mạnh trong việc nâng lãi suất hút khách hàng từ ngân hàng khác qua. Trong đợt tăng lãi suất tiền gửi ồ ạt đầu tháng 2.2008 nhiều ngân hàng cổ phần đã xuất hiện yếu tố cạnh tranh không mấy lành mạnh trong cuộc đua hút vốn. Về chủ trương, ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại điều chỉnh lãi suất huy động vốn bằng VND ở mức hợp lý, phù hợp với nguyên tắc không để lãi suất âm, nhưng không được vượt quá 12%, nhằm tránh sự chuyển dịch tiền gửi giữa các ngân hàng.
Đến nay, sau một thời gian tăng cao và bắt đầu cảm thấy khó khăn khi chi phí huy động vốn tăng, ngân hàng điều chỉnh lãi suất xuống 11%/năm cũng là điều hợp lý.
Tiến sĩ Lê Nết: Đó là hành vi ấn định giá
Quyết định của hiệp hội là hành vi ấn định giá. Tuy nhiên, nó có vi phạm luật cạnh tranh hay không còn phải xem mục đích của việc này có phải nhằm hạn chế cạnh tranh hay không, hay là nhằm phục vụ mục đích công nào đó như kiềm chế lạm phát.
Quyết định này cũng có thể gây thiệt hại cho người gửi tiền nhưng bảo vệ quyền lợi của người đi vay tiền để sản xuất kinh doanh, làm ra của cải, thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng... khỏi sự tăng giá của vốn.
Xét cho cùng đó chính là bảo vệ số đông người tiêu dùng khỏi sự tăng giá của sản phẩm, dịch vụ. Nếu cần thiết, cục Quản lý cạnh tranh có thể yêu cầu hiệp hội các ngân hàng giải trình về mục đích của quyết định này.
Tiến sĩ Nguyễn Vân Nam : Bất lợi cho người tiêu dùng
Về nguyên tắc, hiệp hội các ngân hàng Việt Nam không được đưa ra mức trần lãi suất huy động VND và USD như vậy mà phải theo quy luật cung – cầu của thị trường. Nếu tất cả các ngân hàng, tổ chức tín dụng tại Việt Nam hiện nay đều là thành viên của hiệp hội, đều đồng thuận với nhau như vậy thì quyết định đó là hợp pháp, không vi phạm luật cạnh tranh. Tuy nhiên, trong trường hợp này, quyết định đó có thể gây bất lợi cho người gửi tiền vì họ phải chấp nhận một mức lãi suất thấp trong khi không còn bất kỳ sự lựa chọn nào khác. Nếu không phải tất cả các ngân hàng, tổ chức tín dụng tại Việt Nam hiện nay đều là thành viên của hiệp hội thì đây là việc thoả thuận, ấn định giá dịch vụ nhằm hạn chế cạnh tranh.
Quyết định của hiệp hội bắt nguồn từ khuyến cáo lãi suất không quá 12% của ngân hàng Nhà nước. Nhà nước chỉ nên can thiệp khi thị trường tỏ ra bất lực. Tình hình cho thấy chưa đến mức như thế.