Hoạt động ngân hàng sẽ dần bị thu hẹp khi nguồn vốn huy động về không dồi dào như trước, tăng trưởng tín dụng trong năm nay bị khống chế dưới mức 30% theo yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), thị trường dần có thêm nhiều ngân hàng nước ngoài tham gia… là những yếu tố tác động tiêu cực đến hoạt động của ngành. Các chuyên gia ngành tài chính cho rằng, đây chính là giai đoạn để các nhà băng củng cố lại bộ máy hoạt động.
Trong 2 năm qua, nhiều ngân hàng đã phát triển quá nhanh về mạng lưới hoạt động, quy mô cũng như tăng trưởng tín dụng. Có ngân hàng từ 30 điểm giao dịch thì trong 2 năm qua đã phát triển hơn 150 chi nhánh, phòng giao dịch. Với hệ thống trên 80 ngân hàng trong nước đang hoạt động thì số chi nhánh, phòng giao dịch ra đời trong năm qua là rất lớn, ngoài ra còn chưa tính đến các nhà băng nước ngoài. Trong khi đó, hàng năm Học viện Ngân hàng, Trường đại học Ngân hàng và một số trường đại học khác có khoa tài chính - ngân hàng, quản trị kinh doanh, kế toán… thì cũng chỉ đáp ứng được khoảng 1/3 nhu cầu nhân sự cho ngành ngân hàng. Nguồn nhân lực không thể đáp ứng kịp nhu cầu, nhiều ngân hàng đã phải sử dụng nguồn nhân lực non tay nghề, với lý do cung thị trường lao động không thể đáp ứng kịp nhu cầu tuyển dụng của các nhà băng. Chính sự phát triển quá nhanh về mạng lưới đã dẫn đến tăng trưởng tín dụng nóng trong năm 2007, lên đến trên 50% so với một năm trước đó. Tốc độ tín dụng tăng trưởng nhanh, nhưng chất lượng người quản lý kém sẽ dẫn đến nguy cơ rủi ro gia tăng.
Theo lý giải của tổng giám đốc một ngân hàng cổ phần, nếu không tranh thủ mở rộng mạng lưới, nâng quy mô hoạt động và năng lực cạnh tranh trên thị trường thì khó tránh khỏi việc thâu tóm trong tương lai.
Thế nhưng, theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành, 2 năm qua hệ thống ngân hàng Việt Nam chỉ mới phát triển về số lượng, nhưng chất lượng chưa theo kịp. Chính vì vậy, trong năm nay, NHNN đưa ra nhiều điều kiện cao hơn để hạn chế sự chạy đua ồ ạt về số lượng trong việc bành trướng quy mô cũng như tăng trưởng tín dụng của ngân hàng. Cụ thể, để mở một chi nhánh ở khu vực TP. HCM và Hà Nội, phải cần có 100 tỷ đồng, thay vì 20 tỷ đồng như trước đây. Còn đối với tăng trưởng tín dụng phải khống chế dưới mức 30%. Ông Quan Đức Hoàng, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc đầu tư của A.I Capital cho rằng, thị trường tiền tệ hiện có nhiều diễn biến phức tạp cũng là lúc các ngân hàng nên nhìn lại chính mình. Nếu vượt qua giai đoạn này, hoạt động của họ sẽ tốt hơn. Việc kiềm chế tăng trưởng tín dụng của NHNN sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng và doanh nghiệp. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng, nếu tiếp tục mở rộng tín dụng như năm qua thì nguy cơ rủi ro khó tránh khỏi. Trong năm nay, các ngân hàng sẽ phải thận trọng hơn đối với tăng trưởng tín dụng để đảm bảo dưới 30% theo yêu cầu của NHNN. Lúc này, ngân hàng chỉ có thể cung cấp tín dụng cho các khách hàng tốt và hạn chế tối đa rủi ro. Hiện hầu hết ngân hàng đều hạn chế cho vay đối với khách hàng mới. Riêng những ngân hàng quy mô nhỏ còn đóng cửa luôn với khách hàng cũ vì thiếu cung, cho dù lãi suất tiền gửi đã điều chỉnh lên mức xấp xỉ 16%/năm.
“Ngành ngân hàng Việt Nam đã phát triển nhanh về số lượng, nhưng những đơn vị có bộ máy quản trị tốt chỉ đếm trên đầu ngón tay”, một chuyên gia nhận định. Giám đốc điều hành VinaCapital, ông Andy Ho cũng cho rằng, điều làm các quỹ đầu tư nước ngoài băn khoăn nhất hiện nay là thị trường Việt Nam có quá nhiều ngân hàng, nhưng lại thiếu những nhà quản lý giàu kinh nghiệm về tài chính. Cho dù vẫn đánh giá cao về tiềm năng phát triển cũng như cơ hội đầu tư, nhưng đối với nhiều quỹ đầu tư nước ngoài thì chiến lược đầu tư vào lĩnh vực tài chính - ngân hàng Việt Nam sẽ phải cho giai đoạn trung và dài hạn.