Đây cũng là những vấn đề hóc búa mà công ty quản quỹ nước ngoài như VinaCapital, Dragon Capital đã phải tìm cách vượt qua trong năm ngoái. Tuy nhiên, những giải pháp mà công ty quản lý quỹ nước ngoài sử dụng để giải quyết vấn đề này, trước mắt, lại chưa thể áp dụng ở Việt Nam.
Hiệu quả đầu tư là dấu hỏi
Tại Đại hội NĐT của Quỹ VFMVF4 (mã VF4) đã diễn ra cuộc thảo luận khá gay gắt về hiệu quả đầu tư của Quỹ. Theo ông Trần Thanh Tân, Tổng giám đốc CTCP Quản lý quỹ đầu tư Việt Nam (VFM), đơn vị đang quản lý VF4, 85% danh mục hiện nay của VF4 là cổ phiếu niêm yết. Các vấn đề vĩ mô đang được giải quyết trong 2 quý đầu năm, có thể kéo dài sang quý III. Ngưỡng 430 - 450 điểm của VN-Index là ngưỡng kháng cự tương đối mạnh nên hy vọng thị trường không xuống quá sâu và quý IV sẽ có sự phục hồi mạnh.
"Nếu thị trường tăng thì 85% tài sản của VF4 là cổ phiếu niêm yết được hưởng lợi theo. Nếu thị trường xuống thì VF4 có một khoản tiền là 15% tài sản để tiếp tục đầu tư, chủ yếu là tham gia IPO và các đợt phát hành riêng lẻ", ông Tân phát biểu.
Tuy nhiên, NĐT vào VF4 - CTCP Chứng khoán Sài Gòn (SSI) không hài lòng: "Tất cả chúng ta đều muốn thị trường lên, nhưng thực tế có thể thị trường sẽ đi xuống. Giải pháp cải thiện hiệu quả đầu tư nếu thị trường đi xuống chưa có", đại diện SSI nói.
Năm ngoái, NAV của VF4 giảm 15%. Chưa đầy 3 tháng đầu năm 2011, NAV giảm thêm 14%, đây là mức giảm lớn. Vậy 9 tháng tới, Quỹ hoạt động có hiệu quả không? Hội đồng đầu tư SSI đã cử người qua làm việc với VF4, nhưng cũng chỉ nhận được thông tin chung chung là thay đổi tỷ trọng đầu tư ngành này ngành kia. NAV đang từ 7.000 - 8.000 đồng/chứng chỉ quỹ có thể xuống bao nhiêu nữa? Mức độ cam kết trách nhiệm của Ban điều hành thế nào nếu một năm nữa NAV của Quỹ không cải thiện? Đại diện SSI đặt ra một loạt câu hỏi và đề xuất, khi đó, cần thay đổi Ban điều hành, thay đổi cả Ban quản lý quỹ hoặc xem xét thanh lý quỹ trước thời hạn.
Trước những chất vấn trên, ông Tân cho rằng: "Quỹ đầu tư khó cam kết chắc chắn điều gì, bởi đầu tư có thể lời lớn, nhưng cũng có khả năng lỗ, chứ không chắc chắn như gửi tiền vào ngân hàng".
Tại Đại hội NĐT của Quỹ PRUBF1 (mã BF1), Tổng giám đốc BF1 là ông Ngô Thế Triệu thừa nhận, năm vừa qua, Quỹ mới chỉ bảo toàn vốn, mà chưa có chiến lược tăng trưởng dài hạn cho NĐT. Năm nay, BF1 sẽ tập trung vào điều đó. BF1 đã xin sửa đổi điều lệ cho phép Quỹ có thể linh động chuyển danh mục đầu tư sang 100% tiền mặt hoặc 100% cổ phiếu, chứ không giữ "cân bằng" ở tỷ lệ 30 - 70 như trước. "Tỷ lệ tiền mặt cao có thể linh động đầu tư và gửi ngân hàng với lãi suất cao. Quỹ đang theo dõi tỷ giá, lạm phát, lãi suất, khi có dấu hiệu thay đổi ở các yếu tố này sẽ quyết định đầu tư cổ phiếu, bởi cổ phiếu ở thị trường Việt Nam đang được định giá hợp lý so với trước kia và so với khu vực. BF1 thận trọng với thị trường trong ngắn hạn từ 3 đến 6 tháng và lạc quan trong dài hạn", ông Triệu nói.
Tuy nhiên, cũng giống như ở VF4, khi NĐT đặt câu hỏi cam kết hiệu quả đầu tư, Ban pháp chế BF1 cho biết, Luật Chứng khoán tại Điều 73 không cho phép công ty quản lý quỹ được cam kết bất cứ điều gì về lợi nhuận của quỹ.
Chuyển hướng sang quỹ mở?
Tại nước ngoài, để thu hẹp khoảng cách giữa NAV và thị giá chứng chỉ quỹ, một số công ty quản lý quỹ nước ngoài quản lý quỹ đầu tư vào thị trường Việt Nam đã bỏ tiền ra mua lại chứng chỉ quỹ đang giao dịch trên thị trường như cách công ty cổ phần mua lại cổ phiếu để làm cổ phiếu quỹ. Tuy nhiên, tại Việt Nam, cách thức này chưa được pháp luật Việt Nam cho phép.
Việc chuyển đổi quỹ đóng thành quỹ mở như cách thức mà Dragon Capital đã làm với Quỹ VDF được VFM trình xin ý kiến NĐT của Quỹ VF4 và VF1. Quỹ BF1 cũng cho biết, sẽ xin ý kiến NĐT về việc chuyển đổi thành quỹ mở khi văn bản pháp lý về mô hình quỹ này được ban hành.
Để giá chứng chỉ quỹ tăng lên, Công ty Bảo hiểm Prudential (sở hữu 100% Công ty Quản lý quỹ PRUBF1) đã chào mua công khai chứng chỉ quỹ BF1. Giá chứng chỉ quỹ BF1 tăng thêm 5%, đạt 5.500 đồng/chứng chỉ quỹ, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với NAV là gần 8.400 đồng/chứng chỉ quỹ.
Chuyển đổi quỹ đóng thành quỹ mở cho phép quỹ mua lại chứng chỉ quỹ của NĐT với giá bằng với NAV. Ông Tân cho biết, thông tin từ Bộ Tài chính là Bộ sẽ sớm trình Chính phủ Nghị định về quỹ mở để ban hành vào tháng 7/2011, nếu có văn bản hướng dẫn ngay thì tháng 12 năm nay hoặc tháng 1 năm sau VF4 có thể chuyển đổi từ quỹ đóng thành quỹ mở.
Tuy nhiên, theo ông Lê Đạt Chí (Đại học Kinh tế TP. HCM), một nghị định về hoạt động quỹ mở cho phép thành lập quỹ mở ở thị trường Việt Nam, nhưng chưa chắc đã khuyến khích các quỹ đóng chuyển thành quỹ mở, bởi quy mô TTCK còn nhỏ, vẫn cần thu hút các dòng vốn đầu tư dài hạn hơn là các dòng vốn "nóng". Và việc chuyển quỹ đóng thành quỹ mở trái với cam kết ban đầu của công ty quản lý quỹ là huy động vốn đầu tư lâu dài cho thị trường Việt Nam.
Giám đốc đầu tư một công ty quản lý quỹ nước ngoài cho rằng, trong thời điểm TTCK đi xuống, giá chứng chỉ quỹ thấp hơn NAV thì việc cổ đông gây áp lực thanh lý quỹ là điều hết sức bình thường. Chính vì thế, công ty quản lý quỹ nên ưu tiên dùng nguồn tiền của mình để làm giảm chênh lệch giữa thị giá và NAV trước khi nói đến chiến lược đầu tư tiếp theo. Vị này cho biết, trên thế giới, việc quỹ đóng chuyển đổi thành quỹ mở là khá phổ biến và trong nhiều trường hợp chuyển thành quỹ mở là cách đóng quỹ từ từ.
Trong thời gian chờ đợi giải pháp kỹ thuật như mua lại chứng chỉ quỹ hay chuyển thành quỹ mở được phép thực hiện, ông Chí cho rằng, ban đại diện quỹ cần xem xét lại quỹ đã thực hiện đúng chiến lược, mô hình đầu tư ban đầu hay chưa. Nếu đã thực hiện đúng mà hiệu quả đầu tư không tốt thì cần sớm chấm dứt chiến lược đầu tư đó, nếu không sai lầm sẽ càng trầm trọng hơn. Việc BF1 thay đổi điều lệ cho phép quỹ điều chỉnh danh mục từ "cân bằng" sang linh động cho thấy Quỹ đã nhận ra nhược điểm của mô hình đầu tư cũ với điều kiện thị trường mới.
Theo thông tin mới nhất từ Ban đại diện VF4, Ban đại diện sẽ sớm cùng công ty quản lý quỹ họp bàn về các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của quỹ. Trước kết quả kinh doanh không thuận lợi của năm qua, Ban đại diện cũng sẽ đề nghị công ty quản lý quỹ chia sẻ chi phí đầu tư với NĐT bằng việc giảm phí quản lý. Được biết, năm 2010, VFM đã không thu phí của quỹ thành viên VF2, một trong những quỹ mà công ty này đang quản lý.
Có thể nói, kỳ đại hội NĐT năm 2011 của các quỹ đại chúng đã khép lại, nhưng mở ra một năm đầy thách thức cho các công ty quản lý quỹ trong việc chứng minh năng lực quản lý của mình với NĐT.