Ông Bùi Văn Dũng, Phó trưởng Ban Nghiên cứu Cải cách và Phát triển doanh nghiệp - Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương
Việc mua bán, sáp nhập hay thâu tóm DN là điều tất yếu tại một số nước trên thế giới. Tiềm năng của DN trong nước là yếu tố quyết định việc cân nhắc chiến lược đầu tư hay không của nhà ĐTNN. Chúng ta không nên nghĩ rằng, DN mình đang bị “thâu tóm” theo nghĩa tiêu cực trong khi Việt Nam đang ra sức kêu gọi vốn đầu tư. Điều đáng nói ở đây là không phải DN nào cũng hấp dẫn nhà ĐTNN để họ sẵn sàng bỏ tiền đầu tư hay mua lại hoàn toàn. Vấn đề mà DN trong nước thường gặp phải đó là vốn, công nghệ và kinh nghiệm, điều mà nhà ĐTNN hiện tốt hơn chúng ta. Chúng ta không nên bảo vệ quá. Tất cả nên dừng ở việc các DN trong nước phải xây dựng cho mình mức vốn góp liên doanh, liên kết sao cho phù hợp với chiến lược hoạt động để đạt hiệu quả kinh doanh cao nhất, còn nguồn vốn đó từ đâu, trong nước hay nước ngoài không quan trọng.
Ông Nguyễn Hưng Quang, Giám đốc Văn phòng Luật sư Quang và CỘNG SỰ
Có thể coi văn bản mới là một trong những biện pháp khuyến khích đầu tư, tạo cơ sở bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nhà ĐTNN. Xét về khía cạnh pháp lý, khi chưa có Nghị định 139 thì chúng ta đã phải thực thi việc mở cửa rồi, nhưng do trên thực tế, các DN Việt Nam vẫn chưa quen với việc áp dụng các cam kết quốc tế. Vấn đề là các DN trong nước hãy tự bảo vệ bằng cách tự vươn lên để đủ mạnh trong bối cảnh cạnh tranh không chỉ giữa các DN trong nước với nhau mà còn với cả các DN nước ngoài. Thực tế, từ khi gia nhập WTO, nền kinh tế Việt Nam đã năng động lên rất nhiều, thể hiện ở sức hút đầu tư, nhịp độ đầu tư… Do đó, chúng ta không nên coi việc DN nước ngoài mua đứt DN trong nước là “mất đứt”, bởi khi các DN nước ngoài với tiềm lực tài chính, công nghệ mạnh… sẽ làm cho DN trong nước có thêm cơ hội phát triển.
Ông Trương Anh Tuấn, Luật sư Đoàn luật sư Minh Thành
Mặc dù DN thuộc danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện đã được bảo vệ bởi hệ thống quy định pháp lý, song khả năng một số DN trong nước nói chung bị thâu tóm bởi các nhà ĐTNN là không nhỏ. Trên thực tế, mọi việc sẽ diễn ra thông qua con đường gián tiếp (chứ không trực tiếp mua đứt DN trong nước) từ những quy định bất lợi. Chẳng hạn, khi đã nắm giữ cổ phần chi phối, nhà ĐTNN sẽ khéo léo “lồng” vào trong điều lệ DN những khống chế như cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý, định hướng công ty… Thật khó có thể nói, việc bị thâu tóm bởi các nhà ĐTNN là tốt hay không tốt. Nhìn tổng thể, chỉ số tài chính của DN có thể tốt lên, quy mô hoạt động có thể lớn hơn, song nhìn ở khía cạnh quản lý DN thì người Việt sẽ dần mất tiếng nói. Như vậy, các DN trong nước nên tự bảo vệ mình bằng cách giữ lại phần vốn đa số, chỉ bán đi phần vốn thiểu số. Song, cũng không nên coi việc nhà ĐTNN được mua không hạn chế cổ phần là việc mở rộng quyền cho nhà ĐTNN khi về nguyên tắc, quy định này chỉ là cách diễn đạt cụ thể hơn, rõ ràng hơn mà thôi. Hiện nay, có trường hợp DN chào bán mà không có người mua và có trường hợp nhận được lời chào mua mà không có người bán.
Ông Nguyễn Sỹ Hồng, Đoàn luật sư Nghệ An
Việc nhà ĐTNN được mua cổ phần không hạn chế (không giới hạn mua, miễn là có cơ hội mua) không phải là câu chuyện đáng để nhiều DN lo ngại, bởi theo quy định tại Nghị định 139 thì việc này chỉ áp dụng với DN chưa niêm yết, có ngành nghề kinh doanh chính không thuộc danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện hay không thuộc lĩnh vực mở cửa thị trường theo cam kết WTO, còn tỷ lệ sở hữu của nhà ĐTNN tại các công ty niêm yết vẫn thực hiện theo quy định của pháp luật về chứng khoán (mức tối đa là 49%). Vấn đề chỉ dừng lại ở chỗ, các DN sẽ thoả thuận với nhà đầu tư như thế nào. Nếu DN trở nên tốt hơn, cả về kết quả kinh doanh lẫn quản trị DN sau khi nhà ĐTNN tham gia góp vốn thì sẽ tốt chung cho cả nền kinh tế.