Cũng cần nhắc lại tinh thần của Chỉ thị 03 là bảo đảm an toàn vốn cho các ngân hàng, góp phần ổn định cho hoạt động kinh doanh chứng khoán. Tuy nhiên, tác động của nó lại đang ngày càng có ảnh hưởng trực tiếp tới nhà đầu tư. Từ ngày quyết định này có hiệu lực, nhiều nhà đầu tư đã không thể vay theo hình thức cầm cố chứng khoán ở ngân hàng vì đa số các đơn vị này ở tình trạng hết “room” cho vay hoặc số tiền dành cho nghiệp vụ này đã vượt hạn mức được quy định. Chị Phạm Lan Anh - một khách hàng của Eximbank cho biết, từ lúc biết thông tin tôi đã chuẩn bị trước các hồ sơ xin vay nhưng giá chứng khoán xuống nên còn chần chừ chưa quyết. Đến nay, tìm được loại cổ phiếu tốt để mua thì không thể xoay đâu ra tiền vì bị ngân hàng từ chối.
Với hạn mức cho vay chứng khoán không được quá 3% trên tổng dự nợ, nhiều ngân hàng còn phải thực hiện phương án “giải tỏa” dần nên hy vọng vay được vốn mua chứng khoán ở ngân hàng trở nên vô cùng khó khăn. Dường như Chỉ thị 03 đã đẩy nhà đầu tư chứng khoán ra xa ngân hàng nói riêng và TTCK nói chung.
Thực tế, lượng nhà đầu tư vay vốn trực tiếp của ngân hàng để kinh doanh chứng khoán chỉ chiếm số lượng nhỏ so với lượng nhà đầu tư vay vốn bằng cách repo chứng khoán ở các CTCK. Nhưng nhiều CTCK hiện đang lên kế hoạch siết chặt hoạt động này, vì nguồn vốn tài trợ cho CTCK thực hiện nghiệp vụ này cũng đang bị hạn chế. Theo giám đốc một CTCK tại TP. HCM, đến nay dịch vụ repo cổ phiếu đối với khách hàng đang có nguy cơ bị dừng lại, do không tìm được nguồn vốn hỗ trợ từ ngân hàng. Nếu mảng dịch vụ này bị buộc phải ngưng thì nhà đầu tư sẽ phải chịu sức ép về vốn rất lớn. “Đối với nhà đầu tư chuyên nghiệp, sức ép về vốn còn nặng hơn bởi phương thức đầu tư của họ là trung và dài hạn. Nếu thị trường xuống thì họ cần phải tiếp tục mua cổ phiếu vào để quân bình giá và ngược lại sẽ phải bán cổ phiếu ra nếu không còn tiền. Vấn đề nan giải này của nhà đầu tư chắc chắn là yếu tố quan trọng khiến TTCK đi xuống”, ông nhận định.
Cũng theo vị giám đốc này, khoảng hai tuần nay, các cán bộ của công ty ông đã phải chạy đôn, chạy đáo tìm đối tác là các ngân hàng nhỏ để mong thu xếp vốn cho hoạt động repo chứng khoán. Cuộc đua tìm vốn để thực hiện repo cổ phiếu với các ngân hàng mới, cũng như việc tận dụng từng mối quan hệ để được thêm vài chục tỷ đồng repo với từng ngân hàng nhỏ, đang là một thực tế ở nhiều CTCK.
Theo giới quan sát, giá trị giao dịch cổ phiếu trên thị trường đã giảm đáng kể từ khi bắt đầu có thông tin về Chỉ thị 03. Nguyên nhân dẫn đến giá trị giao dịch thấp có nhiều yếu tố, nhưng khó có thể phủ nhận là có một phần ảnh hưởng quan trọng từ Chỉ thị 03. Một vấn đề khác là Chỉ thị này có thể ảnh hưởng tới người lao động trong các DN cổ phần hóa. Vì điều kiện kinh tế, họ sẽ khó có cổ phần ở ngay chính DN mình khi các ngân hàng “đóng cửa” cho vay với những công ty chuẩn bị thực hiện cổ phần hóa.
Nhiều ý kiến cho rằng, việc Ngân hàng Nhà nước đưa ra Chỉ thị 03 cho thấy cơ quan quản lý chưa xác định chính xác tác động của chính sách và mức độ rủi ro mà nhà đầu tư phải gánh chịu. Thị trường có thể bị “bỏ quên” bởi sự giới hạn nguồn vốn và một đợt suy thoái mới của TTCK có nguy cơ xuất hiện khi nhiều nhà đầu tư bán ra cổ phiếu để trả nợ ngân hàng.