Tín dụng ngoại tệ giảm
Thực tế, các doanh nghiệp (kể cả xuất, nhập khẩu) đều có nhu cầu vốn ngoại tệ. Thứ nhất, vay USD lãi suất rẻ hơn phân nửa so với tiền đồng. Hiện lãi suất cho vay ngoại tệ được các ngân hàng thương mại áp dụng mức dao động 3 - 4%/năm và chủ yếu cho vay ngắn hạn.
Trong khi đó, nếu sử dụng vốn vay bằng VND, doanh nghiệp phải trả ít nhất 6 - 7%/năm nếu vay ngắn hạn và 8 - 10%/năm vốn vay trung, dài hạn. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng tiếp cận được nguồn vốn vay ngoại tệ, mà chỉ những đơn vị đáp ứng đủ điều kiện sử dụng vốn vay USD theo quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).
Mặt khác, theo nhận định của một chuyên gia tài chính - tiền tệ, khả năng trong thời gian tới sẽ hướng đến việc bỏ hình thức vay - mượn ngoại tệ để chuyển sang quan hệ mua - bán, nhằm chống tình trạng đôla hóa.
Thực tế, trong thời gian qua, tín dụng ngoại tệ của các ngân hàng thương mại cũng sụt giảm đáng kể, cho dù huy động vốn bằng USD vẫn tăng và tín dụng đồng nội tệ tăng trưởng khá mạnh. Chỉ riêng trên địa bàn TP. HCM, báo cáo của UBND Thành phố cho thấy, tổng huy động vốn của các tổ chức tín dụng trên địa bàn ước đến cuối tháng 11/2015 đạt 1,5 triệu tỷ đồng, tăng 12% so cuối năm 2014. Trong đó, tiền gửi VND tiếp tục tăng trưởng và chiếm tỷ trọng hơn 84% tổng nguồn vốn huy động, đạt 1,27 triệu tỷ đồng, vốn huy động bằng ngoại tệ chiếm 16%, đạt 235.100 tỷ đồng.
Còn tổng dư nợ tín dụng trên địa bàn cùng thời điểm đạt 1,18 triệu tỷ đồng, tăng 11% so cuối năm 2014. Trong đó, dư nợ tín dụng bằng nội tệ đạt 1,03 triệu tỷ đồng, chiếm 87,7% tổng dư nợ, tăng 15,05% so cuối năm 2014; dư nợ tín dụng bằng ngoại tệ đạt 146.000 tỷ đồng, chiếm 12,32% tổng dư nợ, giảm 11,26% so cuối năm 2014.
Trả lời ĐTCK, ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó giám đốc NHNN TP. HCM cho rằng, khả năng tín dụng ngoại tệ trong thời gian tới sẽ tiếp tục đi xuống, do lãi suất vay vốn VND không còn cao như trước đây.
Lãi vay USD vẫn cao
Tuy tín dụng ngoại tệ giảm và NHNN đã có chính sách lãi suất bằng 0%/năm trong huy động vốn ngoại tệ đối với doanh nghiệp từ lâu, mới đây bổ sung thêm đối tượng khách hàng cá nhân gửi USD lãi suất cũng về 0%/năm. Tuy nhiên, thực tế lãi suất cho vay ngoại tệ vẫn ở mức cao 3 - 4%/năm, thậm chí có ngân hàng thương mại cho vay đến 4 -5,5%/năm ngắn hạn và 4,5 - 6,5%/năm vốn vay ngoại tệ trung, dài hạn.
Theo nhận định của các chuyên gia lĩnh vực tài chính - tiền tệ, lãi suất cho vay ngoại tệ khó giảm theo chi phí đầu vào. Nguyên nhân, theo một lãnh đạo ngân hàng, do Việt Nam vẫn phải bám sát lãi suất USD tại thị trường quốc tế.
Ông Lê Thành Trung, Phó tổng giám đốc HDBank cho rằng, ngoại tệ không phải là đồng tiền để thanh toán phổ biến tại thị trường nội địa và nếu nắm USD sẽ không được hưởng lãi suất tiết kiệm, thậm chí tới đây còn có thể phải trả phí cho ngân hàng khi gửi ngoại tệ.
Trong khi đó, lãi suất cho vay tiền đồng hiện nay đã giảm về mức phù hợp hơn so với trước. Chênh lệch giữa vốn vay ngoại tệ và tiền đồng không còn quá xa như trước đây. Vì vậy, theo ông Trung, các doanh nghiệp khi có nhu cầu về vốn ngoại tệ để thanh toán cuối năm, hoàn toàn có thể vay tiền đồng sau đó mua lại ngoại tệ.
Cầu ngoại tệ chủ yếu chỉ có một nguồn là thanh toán hàng nhập khẩu, thanh toán các loại phí liên quan đến ngoại tệ, như phí du học, chữa bệnh của người dân, trả nợ nước ngoài của doanh nghiệp… Còn nguồn cung ngoại tệ hiện nay được NHNN khẳng định không thiếu, bởi nguồn kiều hối, FDI và FII vẫn vào nhiều và ổn định trong trung hạn khi các hiệp định thương mại tự do có hiệu lực năm 2016 sẽ tạo nền tảng tốt thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài.