> Ít nhất 2-3 năm nữa mới thực hiện được T+2
> NĐT nước ngoài cần chia sẻ và chấp nhận sự khác biệt
> Nút thắt bất ngờ trước quyết định triển khai T+3
Là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại TTCK Việt Nam, Quỹ đầu tư Dragon Capital cho biết, họ rất mong muốn cơ quan quản lý sớm triển khai phương án T+3 để rút ngắn thời gian giao dịch chứng khoán đi 1 ngày. Một số quỹ đầu tư nước ngoài của Nhật Bản, Hàn Quốc và một số nước khác, theo tham khảo của ĐTCK, cũng cho biết, họ mong đợi UBCK triển khai phương án T+3 và không ngại rủi ro từ sự khác biệt giữa ngày chuyển tiền và ngày nhận chứng khoán.
Ông Nguyễn Sơn, Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCK) cho biết, trong nỗ lực triển khai T+3 (cho phép nhà đầu tư bán chứng khoán ngày T+3), những vấn đề mà khối ngân hàng lưu ký nêu (tham khảo ĐTCK số 55) là một loại vướng mắc, nhưng không vì thế mà cơ quan quản lý không triển khai T+3.
UBCK vừa có thông báo về việc, sau khi thống nhất ý kiến các bên liên quan, UBCK sẽ chính thức triển khai T+3 từ 4/9/2012 và đưa ra các yêu cầu cần thiết để các thành viên lưu ký (công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký) cùng chuẩn bị.
Hiện TTCK Việt Nam có 102 CTCK và 7 thành viên lưu ký (HSBC, Deustbank, Citibank, Standard Chatered bank, Ngân hàng JP Morgan Chase, Ngân hàng Far East National bank, Ngân hàng Ngoại thương, Ngân hàng BIDV). Vì hệ thống thanh toán chứng khoán thực hiện theo nguyên tắc bù trừ đa phương, nên để triển khai T+3, yêu cầu bắt buộc là các thành viên lưu ký đều phải đồng thuận và cam kết thực hiện đúng quy trình thanh toán (chuyển tiền trước 4h chiều T+2, sáng T+3 chứng khoán sẽ về đến tài khoản).
Hiện TTCK Việt Nam có khoảng 15.700 tài khoản nhà đầu tư nước ngoài. Các nhà đầu tư ngoại khi muốn đầu tư vào Việt Nam thì yêu cầu bắt buộc là phải mở tài khoản tại ngân hàng lưu ký
Từ khi ý tưởng T+3 được Tổng giám đốc Trung tâm Lưu ký (VSD), bà Phương Hoàng Lan Hương nêu tại cuộc họp với thành viên của HNX đến nay, rất nhiều CTCK đã thể hiện sự đồng thuận với phương án này.
Phía các ngân hàng lưu ký nước ngoài, trao đổi với ĐTCK, một số tổ chức cho biết, khách hàng của họ có những lo ngại nhất định về phương án T+3 khi họ phải chuyển tiền trước 1 ngày sau đó mới nhận được chứng khoán, nhưng nếu UBCK quyết triển khai thì các ngân hàng này sẽ giải thích để nhà đầu tư nước ngoài hiểu và ủng hộ. Bản thân các ngân hàng lưu ký cũng sẽ đẩy nhanh quá trình sửa hệ thống và chấp thuận đúng quy định về chu trình thanh toán trong phương án T+3.
Về phía UBCK, ông Nguyễn Sơn cho biết, hoạt động tiếp xúc và trao đổi với các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài diễn ra thường xuyên tại UBCK, vì thế, UBCK sẽ có trách nhiệm trao đổi để đối tượng nhà đầu tư này hiểu rõ về đặc thù thanh toán giao dịch (thanh toán qua hệ thống ngân hàng và thanh toán chứng khoán) và chấp nhận việc ngày chuyển tiền và ngày nhận chứng khoán về tài khoản là khác nhau.
Liên quan đến Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam, trước lý do một số nhà đầu tư nước ngoài quan ngại về rủi ro khi để tiền qua đêm tại BIDV, lãnh đạo BIDV cho biết, BIDV tuy đã cổ phần hóa và chuyển sang hoạt động theo mô hình ngân hàng cổ phần, nhưng Nhà nước vẫn nắm tới trên 90% vốn tại đây.
Việc giảm vốn nhà nước, nếu có, cũng sẽ diễn ra theo lộ trình, giảm từ trên 90% vốn nhà nước xuống 80%, rồi xuống 70% và với tỷ lệ này, tại BIDV luôn đảm bảo nguyên tắc Nhà nước là cổ đông lớn nhất, giữ vai trò chủ đạo. Hơn 10 năm nay, BIDV thực hiện suôn sẻ và an toàn nghĩa vụ của một ngân hàng chỉ định thanh toán, hơn nữa, giá trị giao dịch hàng ngày trên TTCK Việt Nam chỉ từ 2.000 - 5.000 tỷ đồng, hoàn toàn trong tầm xử lý được với tiềm lực tài chính như BIDV.
Cũng theo BIDV, việc một số ngân hàng lưu ký nêu lo ngại của nhà đầu tư nước ngoài về rủi ro khi để tiền thanh toán chứng khoán qua đêm tại BIDV thật khó hiểu, không biết có phải vì lý do BIDV thay tên (từ ngân hàng quốc doanh sang ngân hàng cổ phần), hay vì lý do gì khác? BIDV cho rằng, cổ phần hóa Ngân hàng có mục tiêu lớn nhất là cải tiến chất lượng quản trị. Sau cổ phần hóa, BIDV vẫn là BIDV, nếu có thay đổi là sự thay đổi theo chiều hướng tích cực hơn, hoàn toàn không có lý do gì đáng để nhà đầu tư phải lo ngại.
Hiện BIDV đã có công văn gửi UBCK cho biết, Ngân hàng hoàn toàn ủng hộ phương án T+3 và cam kết thực hiện trong thời gian sớm nhất, không cần từ 3-9 tháng. Theo BIDV, phương án này trước hết là vì quyền lợi nhà đầu tư, trong đó có quyền lợi của các thành viên tham gia TTCK.
Bà Phương Hoàng Lan Hương, Tổng giám đốc VSD cho rằng, bà hiểu những băn khoăn của ngân hàng lưu ký trong phương án triển khai T+3 và chia sẻ ở góc độ quản trị, có những điều các ngân hàng lưu ký khó giải thích với khách hàng, vì có những điểm ở Việt Nam không theo chuẩn mực quốc tế.
Bà Hương cho rằng, khi triển khai T+3, VSD là đơn vị phải chịu rủi ro lớn nhất, rủi ro cho toàn hệ thống, còn bất kỳ thành viên lưu ký nào cũng chỉ chịu rủi ro cá biệt. Sáng kiến mà thành viên lưu ký nêu là cho phép họ chuyển tiền sáng T+3 và VSD hoàn tất thanh toán ngay trong buổi sáng để đầu giờ chiều T+3, VSD chuyển chứng khoán về tài khoản là rất tốt, nhưng thực tế ở Việt Nam không thể triển khai được.
Với chu trình thanh toán như hiện nay, VSD cho phép thành viên lưu ký chuyển tiền trước 11h T+3, nhưng thực tế, không chỉ một số CTCK, mà một số ngân hàng lưu ký nước ngoài cũng từng bị thiếu hụt tiền thanh toán, do trục trặc trong quá trình chuyển tiền. Với hệ thống thanh toán qua hệ thống ngân hàng còn bất cập, muốn cho nhà đầu tư được bán chứng khoán ngày T+3 thì không có cách nào khác, các thành viên lưu ký phải chuyển tiền thanh toán trước 4h chiều T+2.
VSD cho biết, trong đề xuất gửi đến UBCK về giải pháp để thực hiện T+3, VSD có đề xuất tăng mức phạt với các thành viên lưu ký để tăng cường tính tuân thủ trong hệ thống thanh toán, giảm thiểu các hiện tượng mất thanh khoản tạm thời, mất thanh khoản cục bộ như đã từng xảy ra thời gian qua. Cũng theo bà Hương, triển khai T+3 là điều kiện tiên quyết để 2 Sở kéo dài hơn thời gian giao dịch phiên buổi chiều. Nếu chu trình thanh toán không thay đổi thì 2 Sở không thể kéo thêm thời gian giao dịch quá 2h30 như hiện nay.
Hiện TTCK Việt Nam có 15.700 tài khoản nhà đầu tư nước ngoài. Các nhà đầu tư ngoại khi muốn đầu tư vào Việt Nam thì yêu cầu bắt buộc là phải mở tài khoản tại ngân hàng lưu ký. Nhà đầu tư nước ngoài hiện sở hữu khoảng 12% vốn hóa thị trường trên Sở GDCK Hà Nội và khoảng 20% vốn hóa thị trường trên Sở GDCK TP. HCM.