Ứng phó với áp lực lãi suất

Chủ động nguồn vốn để tránh chạy đua lãi suất

Việc chủ động đi trước một bước, tăng cường huy động vốn từ tháng 11 năm ngoái đã giúp NCB có được nguồn vốn ổn định và không bị cuốn vào cuộc đua lãi suất cao trong tháng 2 và tháng 3 năm nay.

Tỷ lệ dự trữ thanh khoản của NCB luôn vượt quy định của Ngân hàng Nhà nước. Trong khi yêu cầu thanh khoản tức thì tối thiểu là 10%, chúng tôi duy trì ở mức 10 - 15%, thậm chí có thời điểm vượt trên 15%.

Có cổ đông từng đặt câu hỏi vì sao Ngân hàng để lượng vốn dự trữ lớn như vậy, thay vì giải ngân mạnh hơn để tối ưu hiệu quả sinh lời. Tuy nhiên, trong hoạt động ngân hàng, thanh khoản không chỉ là chỉ tiêu kỹ thuật mà là lớp phòng thủ quan trọng nhất trong những giai đoạn thị trường bất ổn. Đặc biệt gần đây, khi các xung đột địa chính trị gia tăng, ảnh hưởng đến doanh nghiệp trên phạm vi toàn cầu, chúng tôi càng phải thận trọng hơn trong việc ra quyết định tín dụng. Khi Ngân hàng Nhà nước giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng theo lộ trình, chúng tôi vẫn phải lựa chọn khách hàng tốt, phân tích kỹ rủi ro, đánh giá đầy đủ cơ hội và thách thức trước khi giải ngân.

NCB không lựa chọn tăng trưởng bằng mọi giá. Chúng tôi xác định rất rõ: không lấy thời gian để đánh đổi chất lượng, không lấy quy mô để đánh đổi hiệu quả. Bởi bản chất của tăng trưởng bền vững không nằm ở việc tăng nhanh nhất, mà là tăng đúng nhịp và kiểm soát được rủi ro.

Trong thời gian tới, NCB sẽ có thêm khoảng 10.000 tỷ đồng sau đợt tăng vốn. Đây là nền tảng quan trọng để chúng tôi củng cố năng lực tài chính, tăng dư địa tăng trưởng tín dụng và chủ động hơn trong việc triển khai các kế hoạch kinh doanh.

Giữ vốn không chỉ bằng lãi suất

Với mặt bằng giá dầu thô dao động trong khoảng 80 - 120 USD/thùng, chúng tôi cho rằng, khả năng Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất điều hành trong năm nay là khá thấp.

Việc Fed duy trì lãi suất cao sẽ tạo áp lực trực tiếp lên lãi suất và tỷ giá tại Việt Nam. Chúng tôi dự báo tỷ giá USD/VND có thể biến động khoảng 3 - 5% trong năm 2026, với áp lực lớn nhất tập trung trong 9 tháng đầu năm.

Về mặt bằng lãi suất trong nước, hiện nay, một số ngân hàng nhỏ đã huy động vốn với lãi suất lên tới 9%/năm. Tuy nhiên, chúng tôi không tham gia cuộc đua lãi suất này. VIB tập trung vào nền tảng khách hàng và hệ sinh thái sản phẩm để thu hút tiền gửi bền vững. Tỷ lệ huy động từ thị trường 1, bao gồm dân cư và tổ chức kinh tế của VIB duy trì ở mức 70 - 80%.

Với lãi suất huy động dưới 6 tháng hiện vẫn dưới 4,75%/năm, nếu có nền tảng khách hàng tốt thì chi phí vốn không bị ảnh hưởng quá lớn. Bài toán không nằm ở việc nâng lãi suất bằng mọi giá, mà là giữ được sự ổn định của nguồn vốn đầu vào.

Bên cạnh đó, VIB chủ động đa dạng hóa nguồn vốn, không phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường trong nước. Trong năm 2026, Ngân hàng có kế hoạch huy động khoảng 1 tỷ USD từ thị trường quốc tế, chia làm hai giai đoạn, mỗi giai đoạn 500 triệu USD. Việc này không chỉ giúp bổ sung nguồn vốn dài hạn mà còn giảm bớt áp lực huy động trong nước, đặc biệt khi chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vẫn là nguyên nhân chính tạo sức ép lên mặt bằng lãi suất.

Chúng tôi dự báo lãi suất trong nước sẽ tiếp tục chịu áp lực trong quý II và quý III, nhưng sẽ dần ổn định từ quý IV năm nay. Trong khoảng 3 - 6 tháng tới, khi lãi suất huy động tăng lên, dòng tiền dân cư sẽ quay trở lại, từ đó giúp cân bằng lại hệ thống. VIB không chạy theo tăng trưởng tín dụng bằng mọi giá, hay cạnh tranh lãi suất cho vay theo hướng cực đoan. Thay vào đó, chúng tôi tập trung vào tổng thu nhập từ khách hàng, bao gồm cả tín dụng và dịch vụ.

Do đó, trong năm 2026, chúng tôi chưa thấy yếu tố nào khiến lãi suất cho vay biến động vượt khỏi khung kiểm soát hiện tại. Điều quan trọng nhất vẫn là giữ được sự cân bằng giữa tăng trưởng, chi phí vốn và chất lượng tài sản trong một bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.

Giữ người gửi tiền quan trọng không kém giảm lãi vay

Dòng tiền của khách hàng ngày càng có nhiều lựa chọn hơn và điều đó tạo ra áp lực rất lớn đối với ngân hàng trong việc giữ chân nguồn vốn huy động.

Khi khách hàng quyết định gửi tiền vào ngân hàng, điều quan trọng nhất là họ phải nhìn thấy mức sinh lời đủ hấp dẫn. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, ngoài tiền gửi, họ còn có rất nhiều kênh đầu tư khác như cổ phiếu, bất động sản, tài sản số hay các sản phẩm đầu tư mới. Họ tìm đến những kênh này đơn giản nếu cho rằng lợi nhuận từ tiền gửi không còn đủ sức cạnh tranh.

Nếu lạm phát ở mức khoảng 4%, trong khi mặt bằng lãi suất huy động không tạo ra chênh lệch đủ lớn, người gửi tiền sẽ có xu hướng dịch chuyển dòng vốn sang các tài sản có kỳ vọng lợi nhuận cao hơn. Điều này tác động trực tiếp đến khả năng huy động vốn của ngân hàng, đồng thời ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng và tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) - một chỉ số rất quan trọng trong quản trị thanh khoản và rủi ro.

Vì vậy, ngân hàng không thể chỉ phụ thuộc vào nguồn vốn huy động truyền thống, mà phải chủ động đa dạng hóa nguồn vốn. Nguồn vốn có thể đến từ thị trường trong nước, từ các tổ chức như bảo hiểm, quỹ đầu tư, nhưng cũng cần mở rộng sang các nguồn vốn quốc tế để giảm sự phụ thuộc vào một kênh duy nhất.

Nguồn vốn huy động của ngân hàng chủ yếu phục vụ cho các tài sản trên bảng cân đối kế toán, trong đó có những tài sản có mức độ rủi ro nhất định. Do đó, nếu ngân hàng có nền vốn đủ dày và hệ thống quản trị rủi ro tốt, với nhiều lớp phòng thủ bảo vệ người gửi tiền, thì vẫn có thể sử dụng vốn hiệu quả mà không đánh đổi sự an toàn.

Chúng ta luôn mong muốn duy trì mặt bằng lãi vay thấp để hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng nếu lãi suất huy động bị kéo xuống quá thấp, dòng tiền gửi vào ngân hàng sẽ suy giảm. Khi huy động yếu đi, ngân hàng sẽ thiếu nguồn lực để cho vay và mở rộng tín dụng. Vì thế, bài toán không chỉ là giảm lãi suất, mà là chấp nhận một mức chi phí vốn hợp lý và kiểm soát được.

Tôi cho rằng, nếu quản trị tốt, ngân hàng hoàn toàn có thể tận dụng cả thị trường vốn và các nguồn vốn quốc tế để tài trợ cho các dự án lớn của nền kinh tế, thay vì chỉ dựa vào huy động truyền thống.

Từ góc độ của Techcombank, biên lợi nhuận hiện vẫn ở mức chấp nhận được. Nhiều khách hàng doanh nghiệp sẵn sàng trả thêm chi phí vốn nếu họ nhìn thấy cơ hội sinh lời rõ ràng. Tuy nhiên, không phải sản phẩm nào cũng có thể áp dụng cách tiếp cận đó. Đây cũng là lý do vì sao hoạt động thu xếp vốn ngày càng trở nên quan trọng. Ngân hàng không nhất thiết phải sử dụng toàn bộ nguồn vốn trên bảng cân đối của mình, mà cần tận dụng linh hoạt các công cụ thị trường để tối ưu hiệu quả sử dụng vốn.

Nhuệ Mẫn ghi nhận.