Nhận diện thuận lợi và khó khăn
Theo các tổ chức quốc tế như UNCTAD, thương mại hàng hải toàn cầu đang tăng trưởng chậm lại do tác động của bất ổn địa chính trị, thay đổi chính sách thương mại và sự dịch chuyển của các tuyến vận tải quốc tế.
Tuy vậy, vận tải biển vẫn đảm nhận hơn 80% khối lượng hàng hóa thương mại toàn cầu, nên vai trò của ngành trong chuỗi cung ứng quốc tế vẫn rất quan trọng.
Với Việt Nam, thuận lợi lớn nhất đến từ độ mở cao của nền kinh tế, tăng trưởng xuất nhập khẩu, dòng vốn FDI và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng sang khu vực châu Á.
Các hiệp định thương mại tự do, cùng với việc đầu tư mạnh hơn vào hạ tầng cảng biển, đường bộ, kho bãi và logistics đang tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng dịch vụ và nâng cao năng lực kết nối.
Tuy nhiên, khó khăn cũng rất rõ. Thị trường cước vận tải quốc tế vẫn biến động mạnh do xung đột địa chính trị, thay đổi dòng chảy thương mại, chi phí nhiên liệu, bảo hiểm, nhân công hàng hải và chi phí tuân thủ ngày càng tăng. Bên cạnh đó, các quy định về môi trường, an toàn hàng hải và giảm phát thải buộc doanh nghiệp phải đầu tư bài bản hơn vào đội tàu, quản trị kỹ thuật và công nghệ vận hành.
Từ góc nhìn doanh nghiệp, chúng tôi cho rằng, năm 2026 không phải là giai đoạn chỉ cần có tàu là có lợi nhuận. Hiệu quả kinh doanh sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực khai thác, khả năng lựa chọn tuyến hàng phù hợp, kiểm soát chi phí, quản trị rủi ro và duy trì quan hệ khách hàng ổn định
Đối với ITC Marine, những biến động này vừa là thách thức, vừa là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh. Công ty hiện tập trung vào các lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến vận tải biển quốc tế như khai thác tàu hàng rời, tàu chở hóa chất, môi giới tàu biển, quản lý tàu, đại lý hàng hải và logistics.
Việc hoạt động trong nhiều mắt xích của chuỗi dịch vụ hàng hải giúp Công ty hiểu sát hơn nhu cầu thị trường, đồng thời linh hoạt hơn trong việc tổ chức nguồn hàng, khai thác đội tàu và phục vụ khách hàng.
Xung đột Trung Đông tác động đến ngành logistics thế nào?
Xung đột Trung Đông là một trong những yếu tố tác động lớn đến ngành logistics và vận tải biển trong thời gian qua. Khi các tuyến hàng hải chiến lược bị gián đoạn hoặc tiềm ẩn rủi ro, nhiều hãng tàu phải điều chỉnh hải trình, kéo dài thời gian vận chuyển, làm tăng chi phí nhiên liệu, bảo hiểm chiến tranh, chi phí khai thác tàu và chi phí tồn kho trong chuỗi cung ứng.
So với giai đoạn tháng 3-4/2026, thị trường hiện đã thích nghi tốt hơn với các gián đoạn này. Các chủ hàng, hãng tàu và doanh nghiệp logistics đã chủ động hơn trong việc điều chỉnh lịch trình, bố trí tuyến vận chuyển và tính toán phụ phí.
Tuy nhiên, mặt bằng chi phí vận tải vẫn chưa quay lại trạng thái bình thường, nhất là tại các tuyến chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi rủi ro địa chính trị.
Đối với thị trường container, một số chỉ số quốc tế như Drewry World Container Index cho thấy, cước vận tải đã tăng trở lại trong tháng 5.
Đối với hàng rời khô, chỉ số Baltic Dry Index duy trì ở vùng tích cực, phản ánh nhu cầu vận chuyển các mặt hàng như quặng sắt, than, nông sản và nguyên liệu công nghiệp vẫn tương đối tốt. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, mỗi phân khúc vận tải có đặc điểm riêng; container, hàng rời, tanker và tàu hóa chất không biến động hoàn toàn giống nhau.
Trong ngắn hạn, chúng tôi cho rằng, cước vận tải tháng 6 và quý III/2026 có khả năng duy trì ở mặt bằng tích cực tại một số tuyến nhờ mùa cao điểm vận chuyển, chi phí nhiên liệu và phụ phí rủi ro vẫn ở mức cao. Tuy nhiên, thị trường sẽ có sự phân hóa rõ theo từng tuyến, từng loại hàng và từng phân khúc tàu.
Về trung và dài hạn, triển vọng cước phí phụ thuộc lớn vào 3 yếu tố: Diễn biến địa chính trị tại Trung Đông, tốc độ phục hồi của thương mại toàn cầu và cán cân cung - cầu đội tàu. Nếu các tuyến vận tải quan trọng được khôi phục ổn định, áp lực dư cung đội tàu có thể khiến cước vận tải điều chỉnh trở lại. Ngược lại, nếu rủi ro địa chính trị kéo dài, mặt bằng chi phí logistics toàn cầu có thể tiếp tục duy trì ở mức cao hơn bình thường.
| |
Doanh nghiệp phải quản lý tốt hiệu quả vận hành của đội tàu. |
Với doanh nghiệp vận tải biển, điều quan trọng hiện nay là không dự báo theo một kịch bản duy nhất. Chúng tôi xây dựng nhiều phương án khai thác khác nhau, kiểm soát chặt chi phí nhiên liệu, đánh giá rủi ro khách hàng, theo dõi biến động tuyến hàng và lựa chọn hợp đồng phù hợp. Trong môi trường biến động, năng lực phản ứng nhanh và quản trị chi phí sẽ quyết định hiệu quả kinh doanh nhiều hơn là việc chạy theo sản lượng.
Trong ngành vận tải biển, nhiên liệu luôn là một trong những khoản chi phí lớn nhất. Khi giá nhiên liệu biến động mạnh, hiệu quả mỗi chuyến tàu có thể thay đổi đáng kể. Vì vậy, trong bối cảnh hiện nay, chúng tôi xác định kiểm soát chi phí và quản trị rủi ro là ưu tiên hàng đầu.
Trước hết, doanh nghiệp phải quản lý tốt hiệu quả vận hành của đội tàu. Điều này bao gồm tối ưu hành trình, lựa chọn tốc độ khai thác phù hợp, hạn chế thời gian chờ, nâng cao chất lượng bảo dưỡng kỹ thuật và kiểm soát tiêu hao nhiên liệu trên từng chuyến. Một con tàu được quản lý kỹ thuật tốt không chỉ an toàn hơn, mà còn giúp giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả khai thác.
Thứ hai, doanh nghiệp cần linh hoạt trong phương thức kinh doanh. Trong từng giai đoạn thị trường, chúng tôi cân nhắc giữa khai thác chuyến, hợp đồng vận chuyển và cho thuê định hạn để lựa chọn phương án phù hợp nhất. Mục tiêu không chỉ là có doanh thu, mà còn là tối ưu hiệu quả khai thác theo ngày tàu, kiểm soát rủi ro và bảo vệ biên lợi nhuận.
Thứ ba, cần quản trị tốt dòng tiền và công nợ. Trong bối cảnh lãi suất, tỷ giá và chi phí vận hành biến động, việc lựa chọn khách hàng, đánh giá năng lực thanh toán và kiểm soát điều khoản hợp đồng là rất quan trọng. Một hợp đồng có cước cao nhưng rủi ro thanh toán lớn, hoặc chi phí phát sinh cao chưa chắc đã là hợp đồng tốt.
Thứ tư, doanh nghiệp phải chú trọng tuân thủ. Các yêu cầu về an toàn hàng hải, môi trường, kiểm tra cảng vụ, bảo hiểm, phân cấp tàu và tiêu chuẩn quốc tế ngày càng chặt chẽ. Nếu không đầu tư đúng mức vào quản lý kỹ thuật, an toàn và hồ sơ tuân thủ, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro lớn hơn nhiều so với chi phí tiết kiệm được trong ngắn hạn.
Đối với ITC Marine, lợi thế của chúng tôi nằm ở việc kết hợp giữa kinh nghiệm khai thác thương mại, hiểu biết về thị trường quốc tế và năng lực quản lý vận hành đội tàu. Công ty không chỉ nhìn vào từng chuyến hàng riêng lẻ, mà theo dõi hiệu quả tổng thể của đội tàu, từ nguồn hàng, tuyến vận chuyển, chi phí nhiên liệu, thời gian khai thác... đến rủi ro hợp đồng.
Chúng tôi cho rằng, trong giai đoạn thị trường biến động, doanh nghiệp không nhất thiết phải lớn nhất mới có lợi thế. Doanh nghiệp có khả năng ra quyết định nhanh, quản trị chi phí tốt, giữ kỷ luật tài chính và duy trì chất lượng dịch vụ ổn định sẽ có cơ hội bảo vệ lợi nhuận và phát triển bền vững hơn.
Về triển vọng trung và dài hạn của ngành logistics và vận tải biển Việt Nam, chúng tôi đánh giá là tích cực. Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao, kim ngạch xuất nhập khẩu lớn, dòng vốn FDI duy trì tích cực và vị trí địa lý thuận lợi trong chuỗi cung ứng khu vực. Đây là những yếu tố nền tảng hỗ trợ nhu cầu vận tải biển, dịch vụ cảng biển và logistics trong những năm tới.
Bên cạnh đó, việc đầu tư vào hạ tầng cảng biển, cao tốc, trung tâm logistics và các khu công nghiệp sẽ tạo thêm dư địa phát triển cho toàn ngành. Khi chuỗi cung ứng ngày càng yêu cầu tốc độ, độ tin cậy và chi phí hợp lý, vai trò của các doanh nghiệp logistics và vận tải biển sẽ ngày càng quan trọng.
Tuy nhiên, cơ hội sẽ không chia đều cho tất cả. Tôi cho rằng, ngành sẽ phân hóa rõ hơn trong giai đoạn tới. Những doanh nghiệp có đội tàu phù hợp, tài chính lành mạnh, khách hàng ổn định, hệ thống quản trị tốt và năng lực thích ứng nhanh sẽ có nhiều cơ hội mở rộng thị phần.
Ngược lại, các doanh nghiệp phụ thuộc quá lớn vào một nhóm khách hàng, sử dụng đòn bẩy tài chính cao hoặc thiếu năng lực quản trị rủi ro sẽ chịu áp lực lớn hơn khi thị trường đảo chiều.
Đối với vận tải biển, yếu tố tạo khác biệt không chỉ là số lượng tàu, mà là cách khai thác tài sản. Cùng một con tàu, nhưng nếu doanh nghiệp lựa chọn đúng tuyến hàng, tối ưu lịch trình, kiểm soát nhiên liệu, giảm thời gian chờ và quản trị tốt hợp đồng, hiệu quả kinh doanh có thể khác biệt đáng kể.
Cuối cùng, có thể khẳng định, tăng trưởng của kinh tế Việt Nam là nền tảng quan trọng cho ngành logistics và vận tải biển. Nhưng để chuyển hóa cơ hội thành lợi nhuận, mỗi doanh nghiệp cần có năng lực quản trị, kỷ luật tài chính, chất lượng dịch vụ và khả năng thích ứng.