Xuất siêu sang EU hơn 18 tỷ USD
Những tháng đầu năm 2026, kinh tế EU tiếp tục tăng trưởng chậm trong bối cảnh lạm phát có dấu hiệu gia tăng trở lại và nhu cầu nội địa phục hồi yếu. Tuy vậy, thương mại Việt Nam - EU vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực nhờ tác động của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) sau gần 6 năm thực thi, cùng nhu cầu tương đối ổn định đối với nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.
Theo thống kê mới nhất của Cục Hải quan, trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và EU đạt 36 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 26 tỷ USD, tăng 16,9%; nhập khẩu từ EU đạt gần 8 tỷ USD, tăng 21,6% so với cùng kỳ năm trước.
| |
Quy mô xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang EU ngày càng mở rộng cả về giá trị tuyệt đối lẫn tốc độ tăng trưởng tương đối, giúp Việt Nam xuất siêu sang khu vực này khoảng 18,1 tỷ USD, tăng 11,3% so với 5 tháng đầu năm 2025.
Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực như điện tử, dệt may, gỗ và nông sản tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng khả quan, trong khi nhập khẩu từ EU chủ yếu là máy móc, thiết bị và công nghệ phục vụ sản xuất trong nước.
Đà tăng trưởng thương mại với EU cũng góp phần đáng kể đưa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm tăng 25%, đạt hơn 445 tỷ USD.
Hiện Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN. Năm 2025, thương mại song phương đạt gần 74 tỷ USD. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang EU 56,2 tỷ USD, tăng 8,6% so với năm 2024; nhập khẩu từ EU đạt 17,6 tỷ USD, tăng 5,4%; qua đó ghi nhận mức xuất siêu kỷ lục 38,6 tỷ USD.
Quy mô xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường EU ngày càng mở rộng cả về giá trị tuyệt đối lẫn tốc độ tăng trưởng. Điều này giúp duy trì và củng cố vị thế của EU trong nhóm ba thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, bên cạnh Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Bộ Công thương
Các nhóm hàng xuất khẩu có kim ngạch lớn gồm: máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 10,89 tỷ USD, tăng 9,9%; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác đạt 7,42 tỷ USD, tăng 0,8%; điện thoại và linh kiện đạt 6,9 tỷ USD, tăng 9,9%; giày dép đạt 6,09 tỷ USD, tăng 0,4%; dệt may đạt 4,79 tỷ USD, tăng 10,7%; thủy sản đạt 1,17 tỷ USD, tăng 12,3% so với năm trước.
Bộ Công thương cho biết, EVFTA đã tạo cú hích lớn cho tăng trưởng thương mại song phương, mở rộng dư địa để hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường gần 500 triệu dân của EU.
Xuất khẩu sang EU liên tục tăng trưởng, trong khi thặng dư thương mại không ngừng được cải thiện qua các năm, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU đã có bước tăng trưởng đáng kể kể từ khi EVFTA có hiệu lực vào tháng 8/2020. Nếu năm 2020, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu mới đạt 49,7 tỷ USD thì đến năm 2024 đã tăng lên 68,4 tỷ USD và tiếp tục đạt xấp xỉ 74 tỷ USD vào năm 2025.
Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang EU tăng từ 35,1 tỷ USD năm 2020 lên 51,6 tỷ USD năm 2024 và đạt 56,2 tỷ USD vào năm 2025. Thặng dư thương mại cũng tăng từ 20,5 tỷ USD năm 2020 lên 34,8 tỷ USD năm 2024 và gần39 tỷ USD vào năm 2025.
Những con số này cho thấy, quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và EU tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trục thương mại ổn định và thành công nhất của Việt Nam nhờ sự hỗ trợ của EVFTA.
Các doanh nghiệp châu Âu đánh giá Việt Nam là mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu nhờ lợi thế thu hút FDI, khả năng đa dạng hóa thị trường và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do với nhiều nền kinh tế lớn.
Nâng cấp vai trò nhà cung ứng
Xuất khẩu tăng trưởng cao và thặng dư thương mại liên tục được cải thiện kể từ khi EVFTA có hiệu lực cho thấy, doanh nghiệp Việt Nam đã chú trọng hơn đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng ngày càng tốt các yêu cầu của thị trường.
Nhiều mặt hàng đã tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ EVFTA và đạt doanh số xuất khẩu trên 1 tỷ USD. Các doanh nghiệp Việt Nam cũng cải thiện đáng kể năng lực tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia châu Âu,từ đó thúc đẩy xuất khẩu.
Tuy nhiên, sức ép nâng chuẩn vẫn rất lớn khi EU liên tục đưa ra các quy định mới theo hướng siết chặt các yêu cầu về môi trường, phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc.
“Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, chuỗi cung ứng toàn cầu đang trở thành xương sống của thương mại quốc tế. Song cùng với cơ hội, doanh nghiệp phải đối mặt với những thách thức mới về trách nhiệm xã hội, môi trường và tính minh bạch thông tin”, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhấn mạnh.
Các quốc gia như Đức, Pháp và Hà Lan đang triển khai hàng loạt quy định về thẩm định chuỗi cung ứng nhằm bảo đảm các hoạt động sản xuất, kinh doanh không vi phạm quyền con người và không gây tổn hại đến môi trường.
Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng cho thị trường châu Âu đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về môi trường, lao động và minh bạch dữ liệu nếu muốn duy trì vị thế tại thị trường này.
EU hiện chiếm khoảng 13% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Trong bối cảnh căng thẳng thuế quan tại Mỹ gia tăng, thị trường này càng trở nên quan trọng đối với chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của Việt Nam.
Theo Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công thương), bức tranh thương mại của EU hiện chịu tác động bởi ba xu hướng lớn gồm: làn sóng thuế quan từ Mỹ, quá trình xanh hóa và chuyển đổi số.
Những yếu tố này đang định hình lại chuỗi cung ứng toàn cầu, các tiêu chuẩn nhập khẩu và yêu cầu mới đối với các nhà cung ứng.
Chẳng hạn, theo quy định mới của EU, tất cả bao bì lưu thông trên thị trường này phải được thiết kế để có thể tái chế. Đến năm 2030, ngay cả bao bì nhựa tiếp xúc với thực phẩm cũng phải chứa tối thiểu 30% nhựa tái chế.
Bên cạnh đó, Cơ chế Điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) chính thức được triển khai từ năm 2026 sẽ tác động mạnh đến nhiều ngành hàng như thép, xi măng và nhôm. Theo đó, EU sẽ áp dụng các nghĩa vụ tài chính dựa trên lượng phát thải carbon trong quá trình sản xuất hàng hóa nhập khẩu.
Trước những yêu cầu mới, nhiều doanh nghiệp dệt may - ngành xuất khẩu sang EU gần 4,8 tỷ USD trong năm 2025 - đang đẩy mạnh đầu tư nhằm đáp ứng các tiêu chí xanh và phát triển bền vững.
Chia sẻ tại Đại hội đồng cổ đông năm 2026, lãnh đạo Tổng công ty May 10 - CTCP cho biết, doanh nghiệp tiếp tục dành nguồn lực lớn cho đầu tư thiết bị hiện đại, chuyển đổi số và xây dựng dây chuyền sản xuất thông minh tại nhà máy mới ở Hưng Yên.
Trong đó, hơn 142 tỷ đồng được dành cho đầu tư thiết bị và chuyển đổi số; gần 40 tỷ đồng cho xây lắp; khoảng 29,5 tỷ đồng cho các hạng mục đầu tư khác.
“Hoạt động đầu tư là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng suất lao động, tối ưu quản trị và đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất xanh của thị trường quốc tế”, lãnh đạo May 10 nhấn mạnh.
Song song với đó, doanh nghiệp cũng thúc đẩy chương trình chuyển đổi xanh thông qua tư vấn và triển khai chứng nhận “Nhà máy xanh” (LEED) tại các đơn vị thành viên như May Hưng Hà, Veston Hưng Hà, May Thái Hà, May Hà Quảng và May Bỉm Sơn.
Ông Trần Ngọc Quân, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU cho rằng, để duy trì quan hệ thương mại bền vững với EU, doanh nghiệp cần chủ động triển khai các giải pháp đáp ứng Thỏa thuận Xanh châu Âu, đồng thời thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, sản xuất và tiêu dùng bền vững.